Dagelijks AI nieuws 9 november

🇳🇱 Nederland

• Kamer debatteert vandaag over digitalisering, na ophef over AI-Kamerbrieven: De Tweede Kamercommissie Digitale Zaken houdt vandaag (maandag 9 november, 10:00–18:00 uur) een wetgevingsoverleg over de digitaliseringsonderdelen van de begrotingen van EZK, BZK en JenV, met minister Van Weel en de staatssecretarissen Aerdts en Van der Burg. Het debat volgt op de onthulling van de Volkskrant dat 76 Kamerstukken AI-tekst bevatten zonder vermelding. Volgens ANP erkennen ministeries dat ambtenaren AI “als hulpmiddel” gebruiken, maar kunnen ze meestal niet reconstrueren hoe de AI-passages in de brieven kwamen: de prompts zijn niet bewaard. Het gebruik van de gratis versie van ChatGPT is in strijd met de eigen regels van de Rijksoverheid. Het College voor de Rechten van de Mens vroeg Kamerleden eerder om bij dit debat meer geld voor AI-toezicht. Bron: Tweede Kamer, Dagblad010 (ANP, o.b.v. de Volkskrant)
• Oud-Volksbank-topman Martijn Gribnau gaat de Groningse AI-fabriek leiden: Gribnau wordt vanaf januari 2027 algemeen directeur van de Nederlandse AI-fabriek in Groningen (bekendgemaakt op 5 november). De fabriek is een initiatief van AIC4NL, SURF, TNO en Samenwerking Noord, met €200 miljoen van Europa, het Rijk en de regio, en moet rekenkracht leveren aan mkb en onderzoekers. De eigen supercomputer wordt begin 2028 verwacht; een expertisecentrum helpt bedrijven nu al aan rekentijd bij andere Europese AI-fabrieken. Gribnau leidde de Volksbank van 2020 tot 2024 en zit sinds september 2025 in het bestuur van het Amerikaanse AI-bedrijf Quant. Bron: AG Connect
• Gemeente Zwolle wil nog dit jaar AI-agents als collega’s inzetten: Zwolle verwacht dat medewerkers vóór eind 2026 AI-agents als collega krijgen (Computable, 6 november). De eerste agent, “Joop Inkoop”, helpt de juiste inkoopcode te kiezen uit ruim 12.000 categorieën en zet via automatisering een inkoopaanvraag klaar. Een tweede agent ondersteunt bij Microsoft en Copilot. College en directie moeten nog bepalen of agents ook in het sociaal domein of bij burgerzaken mogen werken. Bijna de helft van de medewerkers is getraind; volgens de gemeente gebruikt 90% van hen wekelijks Copilot. Let op: het verhaal kwam naar buiten op een evenement van leverancier Wortell. Bron: Computable

🇪🇺 Europa

• Liechtenstein ruilt publieke omroep in voor AI-radio: Nadat Liechtenstein (41.000 inwoners) zijn publieke omroep verloor, startte krantenuitgever Daniel Bargetze Radio Vaterland. AI schrijft de nieuwsbulletins op basis van krantenartikelen, gekloonde stemmen van redacteuren lezen ze voor en ook de muziekkeuze is geautomatiseerd. Volgens Bargetze is de zender tien tot twintig keer goedkoper; het luistersaandeel is veel kleiner. Er gaan nog dingen mis, zoals verkeerd uitgesproken namen, en de zender spreekt geen lokaal dialect. Bij de oude omroep verloren 25 mensen hun baan. Een oud-medewerker begon een alternatief met menselijke stemmen. Bron: NOS
• Britse overheden overspoeld door lange AI-klachten: Volgens The Guardian is bij het kantoor van een Labour-parlementslid inmiddels de helft van de e-mails door AI geschreven. Een gemiddelde klacht was vroeger twee pagina’s, nu is twintig pagina’s normaal, met uitschieters tot tweehonderd. De brieven gaan over parkeerboetes, bouwbesluiten en zorgbeslissingen en bevatten vaak verzonnen wetten of rechtszaken. Privacytoezichthouder ICO bevestigt dat overheden meer verzoeken krijgen; ambtenaren moeten ze toch allemaal serieus behandelen. Het verhaal berust op één bron. Bron: AI Radar (o.b.v. The Guardian)
• Grok-teksten krijgen standaard een onzichtbaar watermerk vanwege de AI-verordening: Sinds 7 november voegt SpaceXSI (voorheen xAI) standaard een onzichtbaar, statistisch watermerk toe aan tekst van zeven Grok-modellen in zijn API. Het bedrijf noemt de transparantieregels van de Europese AI-verordening als reden. Uitzetten kan alleen als een klant bevestigt dat een wettelijke uitzondering geldt. Voor generatieve AI die vóór 2 augustus 2026 op de markt kwam, geldt de markeringsplicht pas vanaf december. SpaceXSI publiceerde geen cijfers over de betrouwbaarheid van de detectie. Bron: Data Studios

🌎 Wereldwijd

• Nvidia onderzoekt of topman Jensen Huang doelwit was van Chinese spionage: Het bestuur van Nvidia kondigde zondag een onafhankelijk onderzoek aan, geleid door een commissie van onafhankelijke bestuurders met externe advocaten. Aanleiding zijn berichten dat Huang “het doelwit was van een buitenlandse inlichtingenoperatie”. Volgens The New York Times vertelde Huang het bestuur dat hij ontrouw was geweest met een zakenvrouw van wie Amerikaanse diensten zeggen dat ze informatie voor China verzamelde; in een brief aan medewerkers nam hij “volledige verantwoordelijkheid”. Het bestuur heeft “geen reden om aan te nemen” dat de nationale veiligheid of bedrijfsgeheimen zijn geschaad, en houdt vertrouwen in Huang. President Trump noemde Huang “an honorable guy”. China wijst het spionageverhaal af. Bron: Nvidia, Euronews
• DeepSeek-agent Harness heeft na drie maanden 1,54 miljoen dagelijkse gebruikers: Volgens DeepSeek bereikte de open-source agentapp Harness op 4 november 1,54 miljoen dagelijkse actieve gebruikers, minder dan drie maanden na de lancering op 13 augustus. Het dagelijkse verbruik is zo’n 92 biljoen tokens via de eigen API. Er zijn ongeveer 35.000 plug-ins gebouwd en DeepSeek bereidt een officiële plug-inwinkel voor. Let op: het zijn eigen, niet-geaudite cijfers. Bron: AI Weekly (o.b.v. Bloomberg)
• Apple wil Siri ombouwen tot zelfstandige AI-agent: Volgens Bloomberg-journalist Mark Gurman wil Apple dat Siri al volgend jaar zelfstandig taken uitvoert, zoals Dots (OpenAI), Muse (Meta) en Grok. Topman John Ternus zou softwarebaas Craig Federighi daartoe hebben aangespoord, uit frustratie over de achterstand op OpenAI, Google, Meta en Anthropic. Een eerder getoonde functie waarmee Siri zwakke wachtwoorden opspoort en vervangt, verdween weer uit een testversie van iOS 27. Het nieuws berust op anonieme bronnen. Bron: 9to5Mac (o.b.v. Bloomberg), Bright
• AI-bedrijven haalden dit jaar al $300 miljard op via de beurs: Volgens The Information verkochten of prijsden AI-bedrijven in 2026 al meer dan $300 miljard aan nieuwe aandelen en verplicht converteerbare effecten, zonder de beursgang van Anthropic. Er staat nog ongeveer $100 miljard aan mogelijke aandelenverkopen klaar; Anthropic zelf zou tot $100 miljard willen ophalen. Het bericht kwam na een week waarin AI-aandelen hard daalden. Bron: AI Weekly (o.b.v. The Information)
• Amerikaanse import van chips en computers op jaartempo van $1 biljoen: De VS importeerden in september voor $86,9 miljard aan computers, onderdelen en halfgeleiders, $12,1 miljard meer dan in augustus en 151% meer dan een jaar eerder. Omgerekend naar een jaar is dat zo’n $1,04 biljoen. De invoer van kapitaalgoederen bereikte een record van $158 miljard. Let op: het jaarcijfer is een projectie op basis van één maand, en de cijfers komen via The Kobeissi Letter. Bron: 24/7 Wall St.
• Tencent-topwetenschapper: AI-modellen worden binnenkort riskant in de biologie: Yao Shunyu, hoofd AI-wetenschap bij Tencent, zei zaterdag in Hongkong dat modellen snel een drempel bereiken “waarop het echt mogelijk is om schade aan te richten” in de biologie, zoals nu al in cybersecurity. Chinese makers van open modellen moeten veiligheid volgens hem heel serieus nemen. Tencent lanceerde op 4 november zijn topmodel Hy4 en wil de gewichten en een veiligheidsrapport binnen enkele dagen vrijgeven. Bron: The Next Web (o.b.v. SCMP)
• Protest in zeven Canadese plaatsen tegen datacenter voor Anthropic: In Nova Scotia gingen zaterdag in zeven gemeenten, waaronder Halifax (honderden tot bijna 1.000 mensen), betogers de straat op voor een moratorium op grote AI-datacenters. Het gaat om de campus van EverWind in Point Tupper, met Anthropic als beoogde klant: 95 MW in 2027 en een uitbreiding van 325 MW in 2028. Tot de eigen windparken er zijn, gebruikt het project het provinciale stroomnet. De provincie zegt dat het project alleen doorgaat als het aan alle eisen voldoet, maar belooft geen moratorium. Opkomstcijfers zijn niet officieel. Bron: Tech Insider
• Muziekindustrie waarschuwt Australië voor versoepeling van auteursrecht voor AI: Australië overweegt AI-bedrijven ruimere toegang tot beschermd werk te geven; Anthropic stelde voor dat content standaard gebruikt mag worden tenzij rechthebbenden bezwaar maken. IFPI-topvrouw Victoria Oakley noemt dat in The Guardian een enorme vergissing: één “veilige haven” is genoeg om op muziek van overal te trainen. Premier Albanese beloofde makers “de sterkst mogelijke bescherming”. Bron: AI Radar (o.b.v. The Guardian)

Korte Trendanalyse

De week begint met de strijd om de persoonlijke AI-agent van de consument (nieuwe trend 67): DeepSeek haalt met zijn agentapp Harness binnen drie maanden 1,54 miljoen dagelijkse gebruikers, en Apple wil Siri onder druk van de concurrentie ombouwen tot een agent die zelf taken uitvoert. Tegelijk komt de geopolitiek rond AI-chips (trend 14, 20 en 51) heel dichtbij: het bestuur van Nvidia onderzoekt of topman Jensen Huang doelwit was van Chinese spionage. Het AI-kapitaal blijft ongekend groot (trend 55 en 60), met $300 miljard aan aandelenuitgiftes dit jaar en een chipimport op jaartempo van $1 biljoen, terwijl het verzet tegen datacenters (trend 61) nu ook Canada bereikt. In Nederland draait het om AI bij de overheid zelf (trend 66): de Kamer debatteert vandaag over digitalisering, kort na de ophef over ongemelde AI in Kamerbrieven, en Zwolle wil AI-agents als collega’s. In Europa laten AI-radio in Liechtenstein en AI-klachten bij Britse overheden zien hoe AI het contact tussen burger en instelling verandert (trend 48), en de AI-verordening dwingt watermerken af (trend 16 en 34).