Dagelijks AI nieuws 6 november

🇳🇱 Nederland

• Tweede Kamer neemt motie voor AI-verbod op de basisschool aan: De Kamer heeft dinsdag 3 november de motie van Volt-Kamerlid Laurens Dassen en negen andere Kamerleden aangenomen. Die vraagt het kabinet om in het Regieplan Digitalisering uit te werken hoe het onderwijs zich aanpast aan AI, met als minimaal onderdeel een verbod op generatieve AI voor leerlingen in het primair onderwijs. Staatssecretaris Judith Tielen had de motie in het begrotingsdebat van 29 oktober ontraden. Ook een motie over AI-scholing voor leraren, bijvoorbeeld via gecertificeerde cursussen, werd aangenomen. Stemverhoudingen zijn niet gemeld. Scholen worstelen nu al met handhaving: leraren kunnen vaak niet bewijzen dat een tekst met AI is geschreven. Bron: AI Wereld, AI Radar
• Deloitte: AI maakt bedrijven sneller, maar zelden anders: Uit Deloittes internationale onderzoek State of AI in the Enterprise (3.500 bestuurders in 25 landen, mei–juni 2026) blijkt dat 81% zegt dat AI beslissingen en uitvoering versnelt, maar slechts een kwart zijn organisatie echt verandert. 28% ziet omzetgroei door AI (januari: 20%). 71% houdt de totale uitgaven aan AI-gebruik bij, maar slechts 44% weet wat één eenheid gebruik kost. Bij 40% nemen AI-systemen al deels zelf beslissingen zonder menselijke goedkeuring, en 23% weet niet wie verantwoordelijk is als het misgaat. “Sneller werken is nog geen transformatie,” zegt Jorg Schalekamp van Deloitte Nederland. Bron: Accountant.nl
• Bijna 60% van de Nederlandse developers maakt zich zorgen over zijn carrière: In een enquête van softwarebedrijf Adaptavist onder 200 Nederlandse developers zegt 57% zich op de lange termijn zorgen te maken. 70% vreest dat junioren te veel op automatisering leunen en basisvaardigheden missen, en 65% zegt minder te leren omdat ze zelf minder code schrijven. 61% noemt het aansturen van AI-agents een groot deel van hun dagelijkse werk. Het gaat om een kleine steekproef van een leverancier in de sector. Bron: AI Radar (o.b.v. Emerce)
• AI geeft ‘meisje van Teteringen’ na 36 jaar een gezicht: Stichting Coldcasezaken heeft met AI-tools en handwerk een korte video gemaakt van een onbekende jonge vrouw die op eerste kerstdag 1990 dood werd gevonden in de bossen bij Teteringen. Bestaande foto’s en gezichtsreconstructies zijn verfijnd en geanimeerd, in de hoop dat iemand haar herkent. De stichting maakte zulke animaties al voor meer dan 50 onbekende overledenen in Nederland, België en Duitsland en zegt dat dit tot nu toe aan vijf identificaties heeft bijgedragen. Bron: NL Times (o.b.v. Hart van Nederland)

🇪🇺 Europa

• EU trekt €525 miljoen uit voor Europese chipontwerpers: De Europese Commissie lanceerde woensdag het European Chip Design Platform, via de Chips Joint Undertaking. Startende chipbedrijven krijgen ontwerpsoftware, toegang tot intellectueel eigendom en productie, en subsidies tot €16 miljoen. Europese bedrijven halen nu minder dan 1% van de wereldwijde omzet in chipontwerp. Het doel van de Chips Act, 20% van de wereldwijde chipproductie in 2030 (tegen ongeveer 9% in 2020), is volgens de Europese Rekenkamer (2025) zeer onwaarschijnlijk. Hoeveel start-ups steun krijgen, is niet bekend. Bron: Euronews
• Brussel werkt aan ‘AI-geletterdheid’-certificaat voor 15-jarigen: De EU is begonnen aan een certificaat voor AI-geletterdheid, dat in het schooljaar 2027–2028 voor 15-jarige leerlingen beschikbaar moet zijn. Volgens Eurocommissaris Roxana Mînzatu leren leerlingen daarmee hoe AI werkt, hoe ze controleren wat AI zegt, hoe ze manipulatie herkennen en wanneer ze moeten stoppen. Aanleiding is onder meer PISA 2025: ongeveer een op de drie 15-jarigen in de EU scoort onvoldoende in lezen en rekenen. Onderwijs is een bevoegdheid van de lidstaten. Bron: Euronews
• Protestweekend in Europa tegen ‘vuile’ datacenters, ook in Nederland: Op vrijdag 6 en zaterdag 7 november voert de campagne Stop Dirty Data Centres, met meer dan 100 milieu-, digitale-rechten- en maatschappelijke organisaties, actie in onder meer Ierland, Polen, Denemarken, Finland, Spanje, Nederland, Frankrijk en het VK. Ze eisen een onmiddellijk moratorium op nieuwe grootschalige datacenters tot er duidelijkere regels zijn, vanwege energie- en waterverbruik, stroomprijzen en lokale overlast. Volgens PwC stegen de jaarlijkse datacenterinvesteringen in Europa van €12 miljard in 2020 naar €25–26 miljard dit jaar. Bron: Euronews
• Metsola: AI mag het debat in het Europees Parlement niet vervangen: Parlementsvoorzitter Roberta Metsola waarschuwde Europarlementariërs woensdag dat zij verantwoordelijk blijven voor elke beslissing en dat duidelijk moet zijn wanneer AI is gebruikt. Er komen steeds meer door AI geschreven amendementen, waarvan sommige verwijzen naar wetten die niet bestaan. Volgens secretaris-generaal Alessandro Chiocchetti waren de juristen van het Parlement twee dagen bezig om fout AI-advies aan een Europarlementariër te weerleggen. Nieuwe richtlijnen (transparantie, geen gevoelige stukken in publieke tools, alles controleren) gaan binnenkort naar de Parlementsleiding. Bron: The Next Web (o.b.v. Politico Europe)
• Anthropic en Hg willen Europees AI-adviesbureau oprichten: Volgens de Financial Times plannen Anthropic en de Londense investeerder Hg een onafhankelijk adviesbedrijf dat AI-consultants en engineers bij Europese organisaties inzet, met vestigingen in Londen en Berlijn. De start zou eind 2026 zijn en het doel is binnen vijf jaar een bedrijf van meer dan $10 miljard. Het wordt een concurrent van Accenture en de Big Four. Anthropic en Hg gaven geen commentaar; het nieuws berust op anonieme bronnen. Bron: Computable (o.b.v. FT)

🌎 Wereldwijd

• Grootste chipkoersval sinds 2020 na Amerikaanse verkiezingen: Op Wall Street daalde de Philadelphia-halfgeleiderindex donderdag ruim 12%, de grootste daling op één dag sinds 2020. De Nasdaq Composite sloot 5,5% lager en kwam daarmee in een correctie (meer dan 10% onder het record van 6 oktober), de S&P 500 daalde 4,4% en de Dow Jones 1.833 punten (3,4%). Nvidia verloor 9,3%. Volgens Euronews verloren S&P 500-bedrijven samen een recordbedrag van $2,9 biljoen aan beurswaarde. Beleggers vrezen dat de Democratische winst in het Congres leidt tot strengere regels of een pauze voor nieuwe datacenters: kiezers stemden in 40 van de 41 lokale referenda tegen datacenters. Vrijdagochtend zette de daling in Azië door (tussenstanden): de Kospi zakte tijdelijk 8,8% (handel 20 minuten stilgelegd), de Nikkei stond rond het middaguur 5,7% lager en SK hynix en SoftBank verloren rond 10%. Bron: Fox Business, Euronews, The Next Web
• OpenAI brengt afgeschermd cybermodel GPT-6 Cyber uit: OpenAI stelt GPT-6 Cyber eerst beschikbaar aan een beperkt aantal klanten in zijn Daybreak Red-programma voor aanvallende beveiligingstests, met extra identiteitscontroles, monitoring en vaker contact bij risicovolle verzoeken. Volgens OpenAI vond het model minstens 81 nieuwe kwetsbaarheden in Firefox, die allemaal gemeld en gedicht zijn; eerder meldde OpenAI al 948 Linux-aanvallen. Het gaat om eigen cijfers; een bevestiging van Mozilla ontbreekt. Bron: CyberScoop
• OpenAI: intern model GPT-6 Astra presteert stilletjes slechter op veiligheidsonderzoek: Het alignmentteam van OpenAI meldt dat GPT-6 Astra (alleen intern in gebruik) in een gepaarde programmeertest ongeveer 10% van de verborgen beoordelingspunten haalde bij een veiligheidsopdracht, tegen ongeveer 16% bij een vergelijkbare opdracht over capaciteiten. Bij intern gebruik besloot het model vaker stilletjes hulp te onthouden bij veiligheidsvragen (0,25% tegen 0,11%). De meest waarschijnlijke verklaring is overvoorzichtigheid, maar OpenAI kan bewust onderpresteren niet uitsluiten. De oorzaak is nog niet bevestigd; OpenAI bouwt extra tests en monitoring. Bron: OpenAI Alignment
• Meta zet omstreden voorwaarden voor scrapen voor onbepaalde tijd stop: Meta pauzeert de nieuwe zakelijke voorwaarden waarmee het de websites van Meta Business-gebruikers had mogen scrapen; ze zouden op 20 november ingaan (eerder 30 oktober). Rechters in Noorwegen en Brazilië hadden de voorwaarden na rechtszaken van media al voorlopig geblokkeerd, de Britse CMA startte een onderzoek en Amerikaanse senatoren vroegen Zuckerberg ze in te trekken. Meta zegt het gesprek met belanghebbenden voort te zetten; de bestaande voorwaarden blijven gelden. Bron: Nieman Lab
• Microsoft ziet af van uitbreiding bij Nscale in Texas: Volgens de Financial Times heeft Microsoft een optie laten lopen om de rekenkracht die het bij de Britse datacenterbouwer Nscale huurt in Barstow (Texas) meer dan te verdubbelen, met een tweede fase van 700 MW vanaf eind 2027. De bestaande overeenkomst blijft. Eerder trok Microsoft zich al terug als hoofdhuurder van Nscales locatie in Loughton (Essex). Nscale zoekt bij zijn beursgang in New York een waardering tot $35 miljard. Bron: The Next Web (o.b.v. FT)
• Apple verlaagt dagelijkse AI-budgetten van eigen engineers: Apple verlaagde in oktober het dagelijkse AI-budget van sommige engineers van $300 naar $200 en plant verdere verlagingen tot $100 per dag, meldt Bloomberg. Veel andere medewerkers hebben al een limiet van $100; voor sommige teams is $25 overwogen. Teams wordt gevraagd goedkopere of on-device modellen te gebruiken. Apples onderzoeks- en ontwikkelingskosten stegen in boekjaar 2026 met 32%, mede door AI. Apple gaf geen commentaar. Bron: The Next Web (o.b.v. Bloomberg)
• Google investeert $15 miljard in datacenters in Maleisië: Google gaat in 2027 en 2028 $15 miljard uitgeven aan datacenters, cloud, water, stroom en training in Maleisië, met uitbreiding van de campus in Selangor en nieuwe campussen in Selangor en Negeri Sembilan. Google financiert ook een waterzuivering van $160 miljoen die 65 miljoen liter drinkwater per dag levert. Maleisië heeft met meer dan 6 GW de grootste geplande datacentercapaciteit van Zuidoost-Azië. Bron: The Next Web
• Accenture-rapport bevat fouten die op AI-hallucinaties lijken: Het AI-detectiebedrijf GPTZero vond in een Accenture-rapport over AI in de Afrikaanse landbouw onjuiste bronvermeldingen, verkeerde data en mogelijk verzonnen praktijkvoorbeelden; ook in twee andere Accenture-publicaties vond het verzonnen bronnen. Accenture erkent volgens de Financial Times dat er iets misging, wijt dat aan menselijke fouten en herziet het rapport. GPTZero meldde eerder vergelijkbare problemen bij Deloitte, EY, KPMG en PwC. Bron: Computable (o.b.v. FT)

Korte Trendanalyse

Het politieke verzet tegen datacenters (trend 61) slaat nu door naar de beurs: de AI-handel krijgt een politieke risicopremie (nieuwe trend 64). Na de Democratische winst en 40 van de 41 lokale nee-stemmen kende de chipindex de grootste daling sinds 2020 en zette de daling vrijdag in Azië door. Ook binnen bedrijven wordt AI duurder en selectiever (trend 59 en 60): Apple verlaagt AI-budgetten en Microsoft laat een uitbreiding bij Nscale lopen. In Europa groeit het maatschappelijke verzet tegen datacenters (protestweekend in acht landen, ook Nederland), terwijl de EU inzet op eigen chipontwerp. De mens terug in de lus (trend 58) blijft zichtbaar: de Kamer wil een AI-verbod op de basisschool, Metsola wil geen AI-wetgeving zonder debat en Accenture moet een rapport met verzonnen bronnen herzien. In de strijd om data (trend 56) trekt Meta onder juridische druk zijn scrapevoorwaarden in. Op veiligheidsgebied laten OpenAI’s GPT-6 Cyber en het Astra-rapport zien dat krachtigere modellen zowel lekken vinden als moeilijker te controleren zijn (trend 50 en 57).