Dagelijks AI nieuws 1 november

🇳🇱 Nederland

• Ongeneeslijk zieke hoogleraar Jan Rotmans laat ‘AI-tweeling’ van zichzelf maken: Jan Rotmans (65), pionier in klimaatmodellen en systeemverandering, heeft uitgezaaide prostaatkanker en laat studio The Synths een digitale tweeling van zichzelf bouwen. Die is gebaseerd op zijn boeken, wetenschappelijke publicaties en lezingen, plus opnames van zijn stem, beeld en mimiek. Een eerste versie moet vóór het einde van het jaar online staan; later volgt een hologram dat over een podium kan lopen. Rotmans zegt de eerste Nederlandse hoogleraar met zo’n kopie te zijn en erkent dat de tweeling fouten kan maken. AI-hoogleraar Iris van Rooij (Radboud Universiteit) noemt het een zeer onwenselijke ontwikkeling en een vorm van ontmenselijking. Bron: NOS
• Katwijk trekt vanaf 2027 jaarlijks €1 miljoen uit voor AI: De gemeente Katwijk wil AI op grotere schaal inzetten voor snellere vergunningaanvragen, duidelijkere brieven en minder administratief werk voor ambtenaren. De investering moet tijd en op termijn geld besparen, terwijl de gemeente de komende jaren tekorten van miljoenen euro’s dreigt te krijgen. Welke toepassingen er precies komen en hoe het rendement wordt gemeten, is nog niet bekend. Bron: Alles over Katwijk, Het Laatste AI Nieuws
• AI-detector Pangram minder betrouwbaar in het Nederlands: Volgens NRC wordt de detectietool Pangram, die deze maand onder meer genomineerden voor een essayprijs als AI-tekst aanmerkte, te snel vertrouwd. Pangram geeft zelf een kans op een vals positief van 1 op 24.000; voor Nederlands, Frans, Spaans en Duits is dat 1 op 3.800, en in het Nederlands mist de tool 1 op 119 AI-teksten. Een onderzoek van de Vrije Universiteit Brussel naar de tool was klein (veertig menselijke, veertig AI- en veertig gemengde teksten). Informaticus Felienne Hermans zegt dat de detector met vijf regels code te omzeilen is. Bron: Het Laatste AI Nieuws (o.b.v. NRC)
• Kritiek op AI-verbod op de basisschool; Kamer stemt 3 november: Over de motie van Volt en CDA om generatieve AI voor basisschoolleerlingen te verbieden (gemeld op 30 oktober) stemt de Tweede Kamer op 3 november. De motie vraagt het kabinet het verbod uit te werken in het Regieplan Digitalisering, maar definieert generatieve AI niet, waardoor ook educatieve apps met feedback eronder kunnen vallen; de nieuwe kerndoelen vragen juist dat leerlingen leren omgaan met AI. Onderwijskundige Barend Last noemt het voorstel kortzichtig en pleit voor training van docenten; leraar Sander Gordijn vergelijkt AI met een rekenmachine. Bron: Het Laatste AI Nieuws (o.b.v. AD), Het Laatste AI Nieuws (o.b.v. NOS)

🇪🇺 Europa

• Paus Leo XIV wil AI ‘ontwapenen’ en vraagt verbod op autonome wapens: Op vrijdag 30 oktober riep paus Leo XIV in het Vaticaan op om AI te ‘ontwapenen’: beslissingen over leven, vrijheid en geweld moeten onder menselijk toezicht blijven. Machines zijn volgens hem “werktuigen, geen personen”; hij wijst rechtspersoonlijkheid voor AI af en wil dat beslissingen zoals doelwitlijsten of grensdatabases nooit aan machines worden overgelaten. Hij vroeg de landen die in november in Genève bijeenkomen om te werken aan een verbod op dodelijke autonome wapens; de toetsingsconferentie van het VN-wapenverdrag CCW is van 16 tot 20 november. De toespraak was op een bijeenkomst van de Pauselijke Academie voor het Leven en het Future of Life Institute. Bron: The Next Web
• ETSI publiceert norm tegen schadelijke deepfakes: Het Europese norminstituut ETSI publiceerde de technische specificatie TS 104 275 “Preventing Harm from Deepfakes” (aangekondigd op 29 oktober). Ontwikkelaars en aanbieders van generatieve AI moeten volgens de vrijwillige norm gegenereerde content duidelijk markeren, risico’s vóór de lancering beoordelen, systemen daarna blijven monitoren, makers laten kiezen of hun werk voor training wordt gebruikt en aantonen dat trainingsdata legaal is verkregen. Een bijlage geeft testscenario’s voor audits. De norm schept geen nieuwe plichten, maar biedt een methode om te voldoen aan de transparantieregels van artikel 50 van de AI-verordening. Bron: Actu.ai, ETSI
• Anthropic zet watermerk in oudere Claude-modellen vanwege AI-verordening, met een gat: Anthropic voegt een onzichtbaar tekstwatermerk (een patroon in woordkeuze, een variant op Google DeepMinds SynthID) toe aan vier oudere Claude-modellen en noemt de deadline van de Europese AI-verordening in december als reden. Bij Claude Opus 4.6 en Sonnet 4.6 werkt het watermerk alleen als de instellingen temperature, top_p en top_k op hun standaardwaarde blijven; één aanpassing is genoeg om het te omzeilen. Modellen die na 2 augustus 2026 uitkwamen, hebben het watermerk al. OpenAI’s eigen watermerk textGrain staat standaard alleen aan voor ChatGPT- en Codex-gebruikers in de EU. Bron: The Decoder
• Nvidia overweegt garantie voor schuld van Britse Nscale: Nvidia is volgens The Information en Bloomberg in gesprek om miljarden aan schuld te garanderen voor het Britse AI-cloudbedrijf Nscale, voor een datacentergebouw van 460 MW in West Virginia waarvan Anthropic in augustus capaciteit huurde voor $45 miljard. Volgens de FT heeft Nscale de financiering voor de bouw nog niet rond en kan Anthropic opzeggen als die niet op tijd geregeld is; Nscale leed in het eerste halfjaar $1 miljard verlies op $141 miljoen omzet. De beursgang schuift volgens de WSJ waarschijnlijk naar december. De deal is nog niet getekend. Bron: The Next Web

🌎 Wereldwijd

• OpenAI haalt minder geld op dan gepland: Volgens de Financial Times verlaagde OpenAI het doel van zijn nieuwe investeringsronde van $30 miljard naar $20 miljard, met investeerders uit de Verenigde Arabische Emiraten als leiders en later een aanbod aan vermogende particulieren. Volgens The Wall Street Journal is tot nu toe $11 miljard opgehaald en reageerden grote investeerders lauw; de waardering kwam uit op $1,25 biljoen in plaats van de beoogde $1,4 biljoen. De tegenvaller volgt op een beursdaling van techaandelen na zwakke kwartaalcijfers. Volgens Bloomberg hebben Alphabet, Meta, Microsoft, Amazon en Oracle inmiddels samen meer dan $3 biljoen aan toekomstige AI-uitgaven vastgelegd. Bron: TechCrunch, The Decoder, The Next Web (o.b.v. Bloomberg)
• Reddit-aandeel 29% lager door minder zoekverkeer via Google: Het aandeel Reddit daalde vrijdag 30 oktober met 29,22%, de slechtste dag sinds de beursgang in 2024, na tegenvallende groei en een zwakke omzetverwachting. Topman Steve Huffman zei tegen CNBC dat het verkeer vanuit Google dit kwartaal “betekenisvol” is gedaald, wat hij aan AI toeschrijft. Meerdere analisten verlaagden hun advies. Google gaat volgens het AD advertenties tonen in zijn AI-samenvattingen, eerst in Australië, Canada en India; voor Nederland is nog geen datum bekend. Bron: Slashdot (o.b.v. CNBC), Het Laatste AI Nieuws (o.b.v. AD)
• Rechter laat NAACP-zaak tegen xAI over turbines bij datacenter doorgaan: Een Amerikaanse federale rechter, Debra M. Brown, wees het verzoek van xAI af om de zaak van de NAACP te seponeren. De NAACP stelt dat xAI bij het Colossus-datacenter bij Memphis minstens 35 gasturbines en andere vervuilingsbronnen zonder de vereiste luchtvergunningen gebruikte, in strijd met de Clean Air Act. xAI stelde dat de turbines ‘mobiel’ en dus vrijgesteld zijn; de rechter oordeelde van niet. Een vergelijkbaar verzoek van het ministerie van Justitie was eerder in oktober al afgewezen. Bron: TechCrunch
• OpenAI gaat cybersecuritydata gebruiken voor training, na kritiek komt een opt-out: OpenAI mailde deelnemers van zijn Trusted Access-programma dat het vanaf 29 november sessiedata van Daybreak Blue gebruikt om modellen te trainen. Die data was eerder uitgesloten van training, ook voor gebruikers die “het model verbeteren voor iedereen” hadden uitgezet. Na kritiek beloofde OpenAI in een tweede mail een aparte opt-out; hoe die werkt, is nog niet bekend. Onderzoekers vrezen dat hun ongepubliceerde werk in modellen belandt. Bron: The Decoder
• Twintig Democratische Congresleden zetten OpenAI onder druk over ontslagen veiligheidsonderzoekers: In een brief van 29 oktober, onder leiding van Greg Casar, vragen twintig Democratische leden van het Huis van Afgevaardigden Sam Altman te beloven dat klokkenluiders die veiligheidsinformatie delen niet worden ontslagen, en OpenAI’s pauze op zijn krachtigste modellen te handhaven tot er onafhankelijk toezicht is. Ze willen vóór 13 november antwoord op elf reeksen vragen, onder meer over het ontslag van Tomek Korbak, Mikita Balesni en Jasmine Wang en over alle beveiligingsincidenten die OpenAI onderzoekt. OpenAI zegt dat de drie zijn ontslagen wegens het schenden van regels over gevoelige informatie. Bron: The Next Web
• Apple-topman Ternus: geen AI om de AI: Apple-CEO John Ternus, sinds september in functie, zei in een interview dat Apple “absoluut” AI gaat inzetten, maar het niet wil uitbrengen “om de AI zelf”; AI moet onzichtbaar zijn voor gebruikers. Op de vraag of agents apps overbodig maken, noemde hij het maken van producten “iets diep menselijks en persoonlijks”. Apple kreeg een jaar lang kritiek omdat het achterliep en stelde een krachtigere Siri uit. Bron: TechCrunch, AI Weekly

Korte Trendanalyse

De dag staat in het teken van beleggers die afhaken (nieuwe trend 60): OpenAI haalt in plaats van $30 miljard nu $20 miljard op, Reddit verliest 29% door AI-samenvattingen van Google en Nvidia moet bijspringen met een garantie voor de schuld van Nscale; dat zet de lijn van trend 59 (de AI-bouw overstijgt de eigen kasstroom, 2026-10-31) en de koersval van Alphabet (2026-10-30) door. Tegelijk groeit de roep om menselijke grenzen (trend 58): de paus wil een verbod op autonome wapens, Congresleden eisen bescherming van klokkenluiders bij OpenAI en de Kamer stemt op 3 november over een AI-verbod op de basisschool. Herkenbaarheid van AI-content krijgt Europese invulling met de ETSI-deepfakenorm en de watermerken van Anthropic onder de AI-verordening, terwijl in Nederland de onbetrouwbaarheid van AI-detectie (Pangram) en de AI-tweeling van Rotmans laten zien hoe moeilijk het onderscheid tussen mens en machine wordt. De strijd om data (trend 56) loopt door: OpenAI wil cybersecuritysessies gebruiken voor training.