Dagelijks AI nieuws 13 november

🇳🇱 Nederland

• Vertrek Nvidia-topman Huang raakt ook ASML en ASM International: Jensen Huang stopte donderdag 12 november per direct als topman en bestuurslid van Nvidia, na berichten over een affaire met Alice Huang van de Singaporese chipklant Megaspeed, die wordt verdacht van spionage voor China, en een tweede relatie met vicepresident Kimberly Powell, die aan hem rapporteerde. Financieel directeur Colette Kress neemt tijdelijk over. In Amsterdam stond ASML donderdagmiddag 2,8% lager en ASM International 0,7%; STMicroelectronics zakte 1,7% in Parijs. De beschuldigingen van spionage zijn onbewezen en China ontkent. Bron: NOS, Euronews
• Verzekeraars zien eerste fraude met AI-vervalsingen: Het Verbond van Verzekeraars meldt dat in 2025 9.979 keer verzekeringsfraude werd vastgesteld, ongeveer 10% meer dan in 2024 (9.070); de besparing bleef met €95 miljoen gelijk. Voor het eerst duikt AI op in valse claims: iemand verhoogde na diefstal van zijn motor de schade met ruim €1.000 en gaf toe het bewijs met ChatGPT te hebben vervalst, en een ander stuurde een foto van een vloerkleed met een met AI toegevoegde vlek. Beide claims werden afgewezen. Het Verbond benadrukt dat een AI-signaal nog geen bewijs is en dat menselijke beoordeling nodig blijft; verzekeraars gebruiken AI zelf ook om afwijkende patronen op te sporen. Bron: Verbond van Verzekeraars, Security.NL
• MediaMarkt test AI-verkoper ‘Marco’ in tien Nederlandse winkels: MediaMarkt test in ongeveer tien Nederlandse filialen een digitale witgoedspecialist op een laptop in de winkel. Marco is gekoppeld aan de productdatabase, draait op een model van OpenAI en maakt een QR-code voor meer informatie of een aankoop. MediaMarkt houdt bij welke vragen klanten stellen en hoe vaak de codes worden gescand. Volgens Shariar Khalili (MediaMarktSaturn) blijft persoonlijk advies voorop staan; Marco is bedoeld voor momenten dat er geen medewerker in de buurt is. Bron: RetailTrends
• Nebius: omzet bijna zes keer zo hoog, maar datacenters lopen vertraging op: Het in Amsterdam gevestigde AI-cloudbedrijf Nebius behaalde in het derde kwartaal $981 miljoen omzet, 571% meer dan een jaar eerder, bij een nettoverlies van $37,5 miljoen (vorig jaar $119,6 miljoen). Verschillende locaties lopen achter op schema, waaronder het 300 MW-datacenter in Vineland (New Jersey), waar Microsoft een grote klant is; de vertraging komt door stroomproblemen en schuift omzet van 2026 naar 2027. Topman Arkady Volozh zegt dat geen capaciteit is geschrapt. Nebius verwacht eind 2027 rond te draaien (vóór belasting). Bron: Tech.eu

🇪🇺 Europa

• EU-leiders praten in Dublin voor het eerst over AI, met Mensch en Hinton: Vandaag (13 november) bespreken de Europese regeringsleiders tijdens een informele top in Dublin voor het eerst AI, op initiatief van Raadsvoorzitter António Costa. Het eerste deel gaat over concurrentiekracht en soevereiniteit, met Mistral-topman Arthur Mensch; het tweede over de gevolgen voor de samenleving, met Nobelprijswinnaar Geoffrey Hinton. Omdat de top informeel is, worden geen besluiten genomen. De discussie over wie namens de EU met Rusland over Oekraïne praat, dreigt de AI-agenda te overschaduwen. Bron: Euronews
• EU-landen verzetten zich tegen uitbreiding van Amerikaanse AI-alliantie Pax Silica: De VS willen de coalitie voor veilige toeleveringsketens van AI, chips en kritieke grondstoffen uitbreiden tot een breder pact voor economische veiligheid, met een verklaring die zondag in San Francisco moet worden ondertekend. Lidstaten vinden begrippen als ‘gevoelige technologie’ en ‘kritieke infrastructuur’ te vaag en vrezen voor hun regelgevende autonomie: Washington stelt een werkgroep voor over ‘innovatievriendelijke’ regels. De Commissie wil in een toelichting vastleggen dat de EU ‘superintelligentie’ opvat als AI, vanwege de rechtszekerheid onder de AI Act. Woensdag kreeg de Commissie een mandaat om te onderhandelen, maar mogelijk niet op tijd om te tekenen. Bron: Euronews
• Digital Fairness Act: uitknop voor opdringerige chatbotfuncties en regels voor AI-agents: De Europese Commissie presenteerde op 11 november de Digital Fairness Act, die de richtlijn oneerlijke handelspraktijken uit 2005 vervangt. Gebruikers moeten functies die dwangmatig gebruik uitlokken kunnen uitzetten, zoals een AI-companion die blijft aandringen om door te praten. Bij AI-agents die namens consumenten contracten sluiten, kiest de gebruiker of hij elke aankoop vooraf bevestigt of limieten instelt; na een aankoop houdt de klant recht op een mens bij de klantenservice. De boetes lopen op tot 6% van de wereldwijde omzet. Parlement en lidstaten moeten nog instemmen. Bron: AI Wereld, The Next Web
• Frankrijk richt met partners een centrum voor militaire AI op: Het Franse ministerie van Defensie kondigde op 12 november een centrum in Rennes aan dat militair AI-gebruik moet bevorderen en ‘best practices’ ontwikkelt; het moet in 2027 operationeel zijn. Het idee komt uit het NAVO-kader voor expertisecentra, maar omdat de NAVO nieuwe centra heeft gepauzeerd, gaat Frankrijk er buiten dat kader mee door en zoekt het later NAVO-erkenning. Welke partnerlanden meedoen, is nog niet bekendgemaakt. Bron: Euronews
• Duitse robotmaker Agile Robots haalt $500 miljoen op bij SoftBank en Nvidia: Het Münchense Agile Robots, in 2018 voortgekomen uit het Duitse ruimtevaartcentrum DLR, haalde $500 miljoen op bij een waardering van $8,5 miljard. SoftBank leidde de ronde, met Nvidia, Hitachi en T.Capital (Deutsche Telekom). Het geld gaat naar de Amerikaanse markt, nieuwe industriële toepassingen en productie in Beieren; de fabriek in Fürstenfeldbruck kan tot 10.000 humanoïde robots per jaar maken. Het bedrijf heeft volgens eigen opgave meer dan 3.500 medewerkers. Bron: Trending Topics, Tech.eu

🌎 Wereldwijd

• Jensen Huang treedt af; Colette Kress interim-topman, Nvidia krijgt eerste bestuursvoorzitter: Na 33 jaar vertrekt de medeoprichter per direct als topman en bestuurslid; Nvidia gaf geen reden. Kress, financieel directeur sinds 2013, leidt het bedrijf tijdelijk en blijft CFO; Harvey Jones, sinds 1993 bestuurslid, wordt de eerste bestuursvoorzitter. Het aandeel opende ruim 13% lager en herstelde daarna deels (Investing.com toonde later $166,19, −4,34%). Volgens Euronews verloor Nvidia sinds de eerste berichten bijna $600 miljard aan beurswaarde. Huang bezit ongeveer 3,61% van de aandelen. Volgende week volgen de kwartaalcijfers, de eerste test voor Kress. Bron: Al Jazeera, Investing.com (o.b.v. Reuters), Euronews
• Huang getuigt onder ede; Witte Huis bespreekt positie van minister Lutnick: Volgens Brian Mast, voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken van het Huis, heeft Huang toegezegd vóór Thanksgiving onder ede te getuigen, waarschijnlijk achter gesloten deuren. Reuters meldt dat het Witte Huis bespreekt of minister van Handel Howard Lutnick moet vertrekken, omdat zijn ministerie Megaspeed, dat volgens analisten voor meer dan $4 miljard aan Nvidia-chips kocht, nog niet op de zwarte lijst heeft gezet. Het Witte Huis zegt dat Trump “volledig vertrouwen” in Lutnick heeft. Bron: AI Weekly (o.b.v. Bloomberg), AI Weekly (o.b.v. Reuters)
• SpaceX trekt $74 miljard uit voor twee AI-campussen: Volgens The New York Times wil SpaceX ongeveer $50 miljard investeren in een campus van 6 gigawatt met negen gebouwen in Cochise County (Arizona) en $24 miljard in een supercomputer bij Starbase (Texas), die met 35 gasturbines (aanvankelijk 748 MW) wordt gevoed om wachttijden voor het stroomnet te omzeilen. Over beide projecten wordt op 9 december lokaal besloten; een petitie tegen het project in Arizona heeft 2.400 handtekeningen. Bron: AI Weekly (o.b.v. NYT), The Next Web
• Google brengt Gemini 4 Hydrogen uit als goedkoop ‘werkpaard’ voor agents: Het nieuwe model kost $1,50 per miljoen invoertokens en $7,50 per miljoen uitvoertokens, met een contextvenster van 1 miljoen tokens. Volgens Google scoort het 51 op de Artificial Analysis Intelligence Index (hoger dan het grotere Argon) en 57% op Terminal-Bench 4.1. Een nieuwe ‘Orchestrator’ wisselt binnen een sessie tussen Hydrogen en het zwaardere Carbon. Hydrogen komt vanaf 12 november beschikbaar via de API, de Gemini-app en Google Search. Let op: de cijfers komen van Google. Bron: Google, The Decoder
• United Airlines weert AI-agents die namens reizigers boeken: United blokkeert sinds 11 november persoonlijke AI-agents die niet door de maatschappij zijn toegestaan, ook via reisplatforms. De maatschappij wijst op gedeelde inloggegevens, ongewenste boekingen en het onbedoeld inwisselen van airmiles; bij het inchecken moet een mens bevestigen dat er geen verboden spullen in de bagage zitten. Reisbureaus met eigen AI-assistenten hebben vooraf toestemming nodig. Concurrent Southwest lanceerde in oktober juist een boekingsplug-in in ChatGPT. Bron: AI Wereld, United
• OpenAI: denkstappen van topmodellen worden moeilijker te controleren: Het veiligheidsteam van OpenAI publiceerde een analyse waaruit blijkt dat de ‘chain of thought’ van frontier-modellen steeds minder zegt over hoe ze tot een antwoord komen. Betere basismodellen redeneren meer zonder het op te schrijven, en training met reinforcement learning geeft modellen meer controle over hun eigen denkstappen. Volgens het Britse AI Security Institute lost GPT-6 Astra zonder zichtbare redenering wiskundeopgaven op waar een mens ongeveer 31 minuten over doet. OpenAI zegt nieuwe toezichtmethoden nodig te hebben. Bron: OpenAI, The Decoder
• Cerebras groeit 70% en sluit deal met Microsoft: AI-chipmaker Cerebras boekte in het derde kwartaal een recordomzet van $230,9 miljoen (kernomzet, +70%). Het orderboek staat op $26,1 miljard en er is 700 MW aan datacentercapaciteit gecontracteerd tot eind 2027. Met Microsoft is in oktober een contract getekend; de omzet daaruit start in het eerste kwartaal van 2027. Cerebras verhoogde de jaarverwachting naar $940–960 miljoen; het aandeel steeg nabeurs 17–18%. Bron: AI Weekly (o.b.v. CNBC)

Korte Trendanalyse

Het vertrek van Jensen Huang maakt van de Nvidia-crisis een politieke zaak: het bestuur van AI-kernbedrijven als markt- en veiligheidsrisico (trend 70) raakt nu Washington, met getuigenis onder ede en druk op minister Lutnick, en Europese chipfondsen als ASML (trend 14 en 20). Tegelijk tekent zich een nieuwe lijn af: Europa maakt AI een zaak van regeringsleiders en zoekt een eigen koers tegenover de VS (nieuwe trend 71). De EU-leiders praten in Dublin voor het eerst over AI, lidstaten verzetten zich tegen de uitbreiding van Pax Silica en Frankrijk zet buiten de NAVO een centrum voor militaire AI op. Brussel stelt met de Digital Fairness Act ook grenzen aan de persoonlijke AI-agent (trend 67), terwijl United Airlines zulke agents zelf weert. AI-kapitaal en -bouw gaan door, maar met haperingen (trend 55, 59 en 61): SpaceX trekt $74 miljard uit, Cerebras en Nebius groeien hard, maar Nebius loopt vertraging op door stroomtekort. Op het gebied van veiligheid waarschuwt OpenAI dat de denkstappen van modellen moeilijker te controleren zijn (trend 41 en 58). In Nederland verschijnt AI aan beide kanten van de fraudebestrijding bij verzekeraars (trend 47 en 48).