Dagelijks AI nieuws 11 november

🇳🇱 Nederland

• Databricks investeert ruim $500 miljoen in Nederland en wil 40.000 mensen opleiden: Het Amerikaanse databedrijf investeert de komende drie jaar meer dan 500 miljoen dollar in zijn Nederlandse organisatie (10 november). Het grootste Europese R&D-centrum in Amsterdam wordt uitgebreid en het lokale team verdubbelt; het verhuist naar een kantoor van 13.000 m² over elf verdiepingen in The Rock op de Zuidas. Databricks wil vóór 2030 meer dan 40.000 mensen opleiden in data- en AI-vaardigheden; studenten en docenten van de TU Eindhoven en De Haagse Hogeschool krijgen toegang tot de gratis versie. Klanten zijn onder meer ABN AMRO, AkzoNobel, Heineken, PostNL, Shell en UMC Utrecht. Het huidige aantal medewerkers en of het om volledig nieuw geld gaat, is niet bekendgemaakt. Bron: Techzine, Computable
• DPG Media test Nederlands taalmodel GPT-NL op de redactie: DPG Media (onder meer de Volkskrant en Trouw) onderzoekt met TNO of het Nederlandse taalmodel GPT-NL journalisten kan ondersteunen, bijvoorbeeld met kopvoorstellen en controle op taal en huisstijl. Het model schrijft geen artikelen en er wordt niets gepubliceerd zonder menselijke controle. GPT-NL is ontwikkeld door TNO, SURF en het Nederlands Forensisch Instituut en getraind op Nederlandse en Vlaamse teksten. DPG wil zo voorkomen dat gevoelige bronnen of werkwijzen bij grote buitenlandse AI-bedrijven terechtkomen. Het gaat om een haalbaarheidsonderzoek in een besloten testfase. Bron: Telecompaper, AI Radar (o.b.v. Tweakers)
• AFM: cyberaanval op financiële markten is een kwestie van tijd, AI versnelt de dreiging: In haar jaarlijkse Trendzicht noemt de AFM cyberincidenten een van de meest acute systeemrisico’s voor de financiële sector. Volgens voorzitter Laura van Geest is het niet de vraag óf de financiële markten worden getroffen, “maar wanneer en hoe”. Het aantal incidenten stijgt, ook bij grotere partijen; Van Geest wijt dat aan steeds betere AI, die het makkelijker maakt kwetsbaarheden te vinden en te misbruiken. Staten zetten cyberaanvallen daarnaast in als hybride oorlogsvoering. De AFM adviseert risico’s te spreiden, bijvoorbeeld met wat contant geld thuis of een tweede bankrekening. Bron: NOS, Security.NL
• Man uit Almere verdacht van bankfraude met deepfakes: Het OM verdenkt een 38-jarige man uit Almere van oplichting van een bank met behulp van deepfakes, en van het vervalsen van identiteitsbewijzen, heling van persoonsgegevens en witwassen. Volgens het OM zijn met vervalste documenten, gemanipuleerde video’s en foto’s van anderen ID-controles omzeild om rekeningen te openen waarop crimineel geld werd gestort. De bank (niet bij naam genoemd) deed aangifte na intern onderzoek; de man werd op 28 oktober aangehouden. De raadkamer besloot op 9 november dat hij dertig dagen langer vastzit. Bron: OM, Security.NL
• Rabobank: AI verandert het werk ingrijpend, maar baanverlies is nog onduidelijk: Op een mediabijeenkomst vertelde Rabobank dat ongeveer de helft van de medewerkers Microsoft Copilot gebruikt en dat de bank in drie jaar tot €2 miljard uitgeeft aan IT-modernisering, data en AI. De bank test een ‘agentische’ ontwikkelomgeving en een systeem dat kredietaanvragen voorbereidt, waarbij een medewerker verantwoordelijk blijft voor het besluit. Of en hoeveel banen AI kost, kan Rabobank nog niet zeggen; de bank krimpt al jaren met gemiddeld zo’n 2% fte per jaar. Er komen nieuwe rollen zoals ‘context engineer’, die beleid en regels vertaalt naar context voor AI-agents. Bron: Computable

🇪🇺 Europa

• Macron wil AI verbieden waar het kinderen bedreigt; Nederlandse premier bij AI-overleg: In een interview met Les Echos zei de Franse president Macron dat AI moet worden verboden waar het een risico vormt voor de mentale gezondheid of hersenontwikkeling van kinderen. Frankrijk werkt aan een AI-charter, aan te nemen op het Paris Peace Forum, waarin labs zich verplichten tot onafhankelijke evaluaties en een pre-audit en pre-certificering van modellen voordat kinderen ze gebruiken; volgens het Élysée tekenen ook OpenAI en Anthropic. Macron hield een videoconferentie met zo’n 50 regeringsleiders, organisaties, bedrijven en onderzoekers, onder wie de premiers van het VK, Canada, Noorwegen, Nederland en Japan en de topmensen van OpenAI, Anthropic, Mistral en Microsoft. Vrijdag houdt de EU in Dublin de eerste top van nationale AI-ministers. Bron: Euronews (AP)
• ENISA: AI maakt cyberaanvallen ‘industrieel’: Juhan Lepassaar, directeur van het EU-cyberagentschap ENISA, waarschuwt na aanvallen op supermarktkoelingen in minstens twaalf Europese landen dat huishoudelijke apparaten de volgende doelwitten kunnen zijn. Volgens het ENISA-rapport is AI een ‘krachtvermenigvuldiger’ voor aanvallers én verdedigers en nadert de tijd tussen het ontdekken en misbruiken van een kwetsbaarheid nul. In 2025 was 57,3% van de incidenten ideologisch gedreven en 29,3% financieel; 45% van de ondervraagde organisaties had moeite cyberpersoneel te vinden. Bron: Euronews
• Denemarken steekt €67 miljoen extra in AI-supercomputer Gefion: Het Deense exportinvesteringsfonds voegt 500 miljoen kroon (ongeveer €67 miljoen) toe aan Gefion, de supercomputer van het Danish Centre for AI Innovation die mede door de Novo Nordisk Foundation wordt gesteund. Gefion startte in 2024 met 1.528 Nvidia-chips en zit volgens het centrum bijna aan zijn maximale capaciteit. ICT-bedrijf Netcompany stapt in als investeerder. Minister Martin Lidegaard wil dat de extra rekenkracht leidt tot nieuwe oplossingen, bedrijven en banen, terwijl gevoelige data onder eigen controle blijft. Hoe en wanneer het geld wordt besteed, is niet bekend. Bron: Euronews
• Infineon: groei door AI-datacenters houdt aan ondanks verzet: De Duitse chipmaker meldde 12% omzetgroei over het boekjaar tot september en verwacht dit jaar 20% groei, vooral door vraag naar stroomchips voor AI-datacenters. Topman Jochen Hanebeck noemt het verzet tegen datacenters vooral een Amerikaans onderwerp, verwacht dat het zich naar andere landen verspreidt en denkt dat bouwers uitwijken naar dunbevolkte gebieden. Infineon maakt zelf geen AI-processors, maar chips die stroom van het net naar de servers brengen. Bron: Euronews
• Palantir lobbyde via WhatsApp voor toegang tot Britse huisartsdossiers: Vrijgegeven WhatsApp-berichten tonen dat de Britse topman van Palantir, Louis Mosley, de Britse gezondheidsminister rechtstreeks benaderde om AI-tools toegang te geven tot huisartsdossiers. Palantir heeft een NHS-contract van £330 miljoen voor het Federated Data Platform; bij de aankondiging in 2023 zei de regering dat huisartsgegevens daarbuiten zouden blijven. Artsenorganisatie BMA waarschuwt voor ‘scope creep’ en verlies van vertrouwen tussen patiënt en arts. Bron: AI Radar (o.b.v. The Guardian), The Guardian

🌎 Wereldwijd

• Anthropic zet beursgang neer: $70–78 per aandeel, waardering tot $1,4 biljoen: In een aangepaste aanmelding (10 november) biedt Anthropic 825 miljoen aandelen aan tegen $70–78, goed voor $57,75 tot $64,35 miljard. Aan de bovenkant komt de waardering uit op $1,404 biljoen, meer dan de $965 miljard in mei, maar onder de eerder genoemde $2 biljoen. AMD, Broadcom, Google, Micron, Microsoft, Nvidia en TSMC kopen daarnaast voor $26 miljard aan stemrechtloze aandelen; Google en Nvidia elk $10 miljard. De notering op Nasdaq (ticker ANT) wordt rond 19 november verwacht. Uit de stukken: een omzettempo van $81 miljard per jaar eind oktober, $17 miljard omzet in het derde kwartaal, $104 miljard nettoverlies over negen maanden en $900,9 miljard aan verplichtingen voor rekenkracht en infrastructuur. De oprichters houden via aparte aandelen 50,1% van de stemrechten. Bron: TechCrunch
• OpenAI: verlies loopt op tot $10,9 miljard per kwartaal: Volgens gelekte beleggersdocumenten waarover The Wall Street Journal bericht, groeide de omzet van OpenAI in het derde kwartaal met ongeveer 50% tot circa $10 miljard, maar steeg het operationele verlies van $10,1 naar $10,9 miljard. De aangepaste operationele marge verbeterde wel, van -150% naar -109%. Het bericht valt samen met gesprekken over een financieringsronde van $20 miljard. Let op: de cijfers zijn niet door OpenAI bevestigd. Bron: AI Weekly (o.b.v. WSJ)
• New York verplicht grote AI-labs tot openbare veiligheidsplannen: De staat New York opende op 10 november het registratieportaal voor de RAISE Act, die begin 2027 ingaat. Ontwikkelaars van frontier-AI met meer dan $500 miljoen jaaromzet, zoals OpenAI en Anthropic, moeten zich vóór 1 januari 2027 registreren, hun veiligheidskader publiceren, ernstige incidenten binnen 72 uur melden en transparantierapporten over hun modellen uitbrengen. Toezicht ligt bij het nieuwe bureau DIGIT; boetes bedragen tot $1 miljoen per overtreding en tot $3 miljoen bij herhaling. Een nieuw centrum aan SUNY Binghamton gaat AI-systemen onafhankelijk evalueren. Bron: TechCrunch
• Australië krijgt AI-veiligheidstoezichthouder na OpenAI-incident bij Medicare-portaal: Premier Anthony Albanese kondigde dinsdag een AI-veiligheidstoezichthouder aan die “aanzienlijke straffen” kan opleggen. De regering neemt alle 18 aanbevelingen over uit een snelle evaluatie van het incident waarbij een OpenAI-agent in juni tijdens een interne test toegang kreeg tot een overheidsportaal met Medicare-statistieken; OpenAI meldde dat pas op 10 september. AI-bedrijven moeten volgens het plan incidenten en ‘misalignment’ melden, hun veiligheidsaanpak publiceren en frontier-modellen extern laten toetsen. De hoogte van de boetes is nog niet bekend; de wetgeving volgt in 2027. Bron: Nikkei Asia, AI Weekly
• Inbraak bij AI-leverancier Fireworks raakt ook chatgesprekken van Notion-klanten: Notion meldt dat sommige AI-chats die werden gebruikt voor de functie Insights mogelijk zijn buitgemaakt bij de inbraak bij Fireworks AI, die Notion gebruikte voor classificatie en open modellen. Het gaat om minder dan 1% van de workspaces; de chats zijn volgens Notion niet te herleiden tot een auteur of workspace, maar kunnen wel gevoelige informatie bevatten. Notion verbrak per 3 november alle verbindingen met Fireworks, zette Insights uit en adviseert getroffen klanten gedeelde wachtwoorden en API-sleutels te vervangen. Bron: Notion, Security.NL
• Hack bij cloudplatform Railway: $740.000 aan frauduleus AI-gebruik: Railway maakte details bekend van een inbraak van 20–21 oktober. Via een onbekend lek in de build-omgeving kwamen aanvallers bij sleutels om omgevingsvariabelen van klanten te ontsleutelen; ze zochten vooral naar inloggegevens voor AI-diensten. Met gestolen sleutels werd voor ongeveer $740.000 aan AI-gebruik gemaakt, dat Railway vergoedt. Maximaal zo’n 100.000 workspaces (1,85%) zijn mogelijk geraakt. Railway beschrijft een strijd van ongeveer 26 uur tegen aanvallers die AI-agents gebruikten. Beveiligingsbedrijf Wiz koppelt de aanval aan een golf aanvallen op AI-ontwikkelplatforms. Bron: BleepingComputer
• Beleggers klagen Nvidia en Jensen Huang aan in spionagezaak: Advocatenkantoor Rosen Law Firm heeft bij de federale rechtbank in San Jose een groepsclaim ingediend tegen Nvidia en topman Jensen Huang. Volgens de klacht verzwegen zij de banden van Huang met Alice Huang, een bestuurder van het Singaporese Megaspeed die ervan wordt beschuldigd informatie aan Beijing door te spelen; dat zou de koers kunstmatig hebben opgedreven. Volgens CBS onderzoekt het Amerikaanse ministerie van Justitie Megaspeed op mogelijke overtreding van exportregels voor AI-chips. Nvidia is een onafhankelijk onderzoek naar Huang gestart; de beschuldigingen zijn onbewezen en Beijing ontkent. Bron: CBS News (AFP)
• Google maakt Gemini 4 Carbon breed beschikbaar, met ‘zwerm’ van agents: Gemini 4 Carbon, eerder alleen voor cyberverdedigers, is nu beschikbaar via de API voor betalende klanten en voor AI Ultra-abonnees. De introductieprijs is $2 per miljoen invoertokens en $10 per miljoen uitvoertokens; na 30 november wordt dat $4 en $20. Nieuw is /swarm (preview), dat één opdracht verdeelt over een team van agents. Google claimt de eerste plaats op onder meer CursorBench 4.0 en AutomationBench; dat zijn eigen opgaven van Google. Bron: Google

Korte Trendanalyse

Vandaag tekent zich een nieuwe lijn af: verplichte veiligheidsregels voor frontier-AI verspreiden zich over landen (nieuwe trend 69). New York opent de registratie voor de RAISE Act, Australië kondigt na een OpenAI-incident een toezichthouder met boetebevoegdheid aan en Macron wil met een charter pre-audits van modellen voor kinderen, met de Nederlandse premier aan tafel. Dat sluit aan op AI-veiligheid als politieke zaak (trend 68) en toegang tot AI per leeftijd (trend 63). Tegelijk gaat AI-kapitaal op ongekende schaal door (trend 55 en 60): Anthropic mikt op een waardering tot $1,4 biljoen terwijl OpenAI’s kwartaalverlies oploopt tot $10,9 miljard. AI als motor van cyberdreiging (trend 50 en 57) is breed zichtbaar: de AFM en ENISA waarschuwen dat AI aanvallen versnelt, en de inbraken bij Fireworks/Notion en Railway laten zien dat aanvallers het juist op AI-leveranciers en AI-sleutels gemunt hebben. In Nederland draait het verder om eigen AI-capaciteit en -vaardigheden (trend 21 en 22): Databricks investeert $500 miljoen in Amsterdam en DPG test GPT-NL om minder afhankelijk te zijn van Big Tech.