Dagelijks AI nieuws 4 november

🇳🇱 Nederland

• UWV: meer hoogopgeleiden in de WW, mede door AI: Het aandeel hbo- en wo-opgeleiden onder mensen met een WW-uitkering steeg van 30% in de eerste helft van 2022 naar 38% in de eerste helft van 2026. UWV-bestuurder Judith Duveen zei tegen het FD dat technologische ontwikkelingen, “specifiek kunstmatige intelligentie”, een bijdragende factor zijn: reorganisaties in sectoren met veel IT’ers komen deels voort uit de verwachting dat AI taken kan overnemen. Andere oorzaken zijn dat meer Nederlanders hoogopgeleid zijn en geopolitieke onzekerheid (voorzichtiger vacatures in internationale handel). Hoeveel van de stijging door AI komt, is niet becijferd. Bron: NL Times (o.b.v. FD), DutchNews
• TNO: werkgevers zetten AI in, maar lopen vast op personeelskrapte: Volgens de Werkgevers Enquête Arbeid 2026 van TNO zegt ruim de helft van de werkgevers dat innovatie in hun bedrijf wordt afgeremd, vooral door te weinig personeel en te weinig vaardigheden bij medewerkers. Grotere bedrijven hebben er het meeste last van. De stap van pilot naar bedrijfsbreed gebruik stokt. Volgens het CBS gebruikt 23% van de bedrijven met tien of meer medewerkers AI. Bron: AI Radar (o.b.v. De Telegraaf)
• Onderzoek: AI-chatbots geven beleggingsadvies zonder AFM-vergunning: RepTor.ai vroeg ChatGPT, Gemini, Google AI Mode, Microsoft Copilot, Perplexity en Grok naar 74 fondsen uit de AEX, AMX en AMS Next 20. Op verzoek gaven de chatbots in bijna een kwart van de gevallen beleggingsadvies, en dat oordeel was in 88% van de gevallen positief. Bij directe koop- of verkoopvragen verschilden de bots sterk: ChatGPT gaf in 1% van de antwoorden advies, Grok in 10%, Perplexity in bijna negen op de tien gevallen. Banken en adviseurs hebben een AFM-vergunning nodig; chatbots niet. Het aantal vragen en de precieze prompts zijn niet gepubliceerd. Bron: Computable
• Philips schikt apneu-zaak en wil MRI-scans met AI halveren: Philips schikt de slaapapneu-zaak met de Amerikaanse justitie voor €288 miljoen (volgens NOS; het bedrag was al gereserveerd). De nettowinst over het derde kwartaal daalde daardoor naar €28 miljoen (vorig jaar €187 miljoen); omzet en orders groeiden. Topman Roy Jakobs zegt dat AI dagelijks in nieuwe producten wordt toegepast. Philips wil MRI-scans, die tot 60 minuten duren, met AI terugbrengen naar 30 minuten, zodat ziekenhuizen voor dezelfde kosten twee keer zoveel patiënten kunnen helpen. Volgens Jakobs is AI niet bedoeld om zorgpersoneel te vervangen. Bron: NOS

🇪🇺 Europa

• EU-adviseur: Gemini mag geen betaalmuren omzeilen of nieuwsartikelen herkenbaar overnemen: Advocaat-generaal Maciej Szpunar gaf dinsdag zijn conclusie in de zaak C-250/25 (Like Company), de eerste zaak over generatieve AI bij het Europees Hof van Justitie. Een Hongaarse uitgever klaagde Google aan nadat Gemini een uitgebreide samenvatting gaf van een artikel achter een betaalmuur. Volgens Szpunar beschermt het persuitgeversrecht de vorm van een artikel, niet de feiten. Er kan inbreuk zijn als de chatbot het artikel onrechtmatig benaderde (bijvoorbeeld door een betaalmuur te omzeilen) of de tekst zo herkenbaar overneemt dat de lezer het origineel niet meer hoeft te bezoeken. De aanbieder kan aansprakelijk zijn als dit bij het verdienmodel hoort. Het trainen van een taalmodel is volgens hem in de regel toegestaan onder de uitzondering voor tekst- en datamining. De conclusie is niet bindend; het Hof oordeelt later. Bron: Hof van Justitie (persbericht), NOS
• Britse cyberchef: AI-aanvallen op vitale infrastructuur waarschijnlijk vóór 2028: Richard Horne, hoofd van het Britse National Cyber Security Centre, zei dinsdag bij de presentatie van het jaarverslag dat het VK waarschijnlijk vóór 2028 te maken krijgt met AI-ondersteunde aanvallen op vitale infrastructuur. Criminelen en staten, waaronder China en Rusland, zetten AI steeds vaker in; volgens het rapport versterkt AI vooral bestaande tactieken. De aanvallen op koelsystemen van supermarkten (in oktober in Frankrijk, nu ook in onder meer België, Luxemburg, Estland, Ierland en Nederland) waren volgens Horne géén AI-aanval, maar misbruik van verouderde, onbeveiligde systemen. Kwaadaardige cyberactiviteit kost Britse organisaties bijna $20 miljard per jaar. Bron: Euronews, Euronews (supermarkten)
• Drax, Brookfield en Radiant plannen AI-datacenter van 1 gigawatt in Yorkshire: De partijen willen bij de Drax-centrale in North Yorkshire op termijn meer dan 1 GW aan AI-datacentercapaciteit bouwen; volgens Brookfield kan de investering bij volledige bouw boven £20 miljard uitkomen. Fase één (tot 100 MW) moet in het eerste kwartaal van 2028 draaien, met een eerste toezegging van £2,5 miljard; 500 MW volgt tussen 2028 en 2031. De centrale levert de stroom. Er is nog geen vergunning en geen huurder; de publieke consultatie begint deze maand. Het Drax-aandeel steeg ruim 8%. Bron: AI Weekly (o.b.v. CNBC)
• Revolut verlaagt AI-programmeerkosten met ongeveer 90% met eigen open model: De Britse fintech verving voor ongeveer 2.000 engineers Claude Code en Codex door een zelf gehoste versie van het open Chinese model GLM-5.3 van Z.ai, op 56 Nvidia B200-GPU’s. De kosten zouden ongeveer $0,30 per miljoen tokens bedragen; eerdere licenties kostten per engineer $1.000 tot $10.000 per maand. Revolut meldt 60% snellere programmeertijd. Het gaat om eigen cijfers van Revolut, niet onafhankelijk gecontroleerd; kosten voor hardware en personeel zijn niet meegerekend. Bron: AI Weekly (o.b.v. The Register)
• Apple opent Siri AI voor ontwikkelaars, maar niet in de EU: Apple stelde dinsdag een ontwikkelaarsversie van Siri AI open voor alle apps via App Intents, in de 27.3-bèta’s. Gebruikers krijgen de functies “over enkele maanden”; uitgebreidere toegang wordt later betaald. In de EU is Siri AI op iOS, iPadOS en watchOS niet beschikbaar. Apple geeft geen reden en zegt “constructief met de EU” te werken aan een oplossing; AI Weekly koppelt het aan de Digital Markets Act. Siri AI is niet beschikbaar voor kinderen onder 13. Bron: Apple Developer, AI Weekly

🌎 Wereldwijd

• Democraat die datacenterstop belooft wint gouverneursverkiezing in Texas: Gina Hinojosa won volgens het AP de gouverneursverkiezing in Texas van zittend gouverneur Greg Abbott. Zij beloofde een moratorium op nieuwe datacenters, strengere regels voor water- en stroomverbruik en het schrappen van belastingvoordelen. Texas is goed voor meer dan een kwart van de geplande Amerikaanse datacentercapaciteit tot 2030. Daarnaast stonden in 13 staten minstens 50 lokale referenda over datacenters op het stembiljet. In de nachtelijke handel daalden CoreWeave (-7%), Nebius en Oracle (elk -4%) (tussenstanden, o.b.v. CNBC). Bron: Yahoo Finance, Superpower Daily (o.b.v. CNBC)
• Nikkei: verborgen AI-verplichtingen van vijf techreuzen bijna verdubbeld tot $3,2 biljoen: De AI-verplichtingen buiten de balans van Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta en Oracle stegen volgens Nikkei Asia in zes maanden van ongeveer $1,65 naar $3,2 biljoen. Het gaat om toekomstige huurverplichtingen en meerjarige afnamecontracten voor chips, servers en datacentercapaciteit, die in voetnoten van SEC-stukken staan. Meta heeft ongeveer $420 miljard aan zulke verplichtingen, bijna drie keer zijn langlopende schuld. De rekenmethode is niet volledig beschreven. Bron: AI Weekly (o.b.v. Nikkei Asia)
• AMD en Super Micro profiteren van vraag naar AI-servers: AMD meldde over het derde kwartaal een omzet van $13,4 miljard (+45%), met $8,5 miljard (+97%) uit datacenters, mede door de nieuwe MI450-GPU’s. Voor het vierde kwartaal verwacht AMD ongeveer $17 miljard. Super Micro zag de kwartaalomzet stijgen met 298% tot $19,95 miljard en verhoogde de jaarverwachting naar $72 tot $82 miljard; het aandeel steeg nabeurs ruim 7%. Bron: AMD (persbericht), AI Weekly (o.b.v. Reuters)
• Canva en Fiserv schrappen duizenden banen met AI als motief: Canva raakt 1.271 medewerkers (22%) met ontslagen, verhuizingen en nieuwe rollen. Topvrouw Melanie Perkins noemt het “het moeilijkste moment in onze dertienjarige geschiedenis”; de groei vertraagde dit jaar voor het eerst in tien jaar en AI verandert volgens haar hoe mensen ontwerpen. Betaalbedrijf Fiserv schrapte sinds juni 3.000 banen (ongeveer 8%) en verdubbelde zijn besparingsdoel naar $1 miljard, met een “AI-everywhere”-aanpak voor fraudecontrole, klantenservice en software. Bron: Forbes, AI Weekly (o.b.v. PYMNTS)
• Apple: AI-companions met romantische of seksuele inhoud alleen nog voor 18+: Vanaf 16 november moeten dating-apps en AI-companion-apps met seksuele of romantische inhoud, zoals Character.AI en Replika, in de App Store een 18+-classificatie krijgen. Apps die locatie met anderen delen moeten dat vermelden. De populairste AI-companion-apps waren in de zomer van 2025 al 220 miljoen keer gedownload. Bron: TechCrunch
• Google zet AI standaard uit op scholen, maar wie AI blokkeert verliest Search: Google schakelt volgend jaar AI-tools voor basis- en middelbare scholieren standaard uit, tenzij de school ze aanzet. Omdat AI diep in de zoekmachine zit, verliezen scholen die AI volledig blokkeren ook de toegang tot Google Search, bevestigde Google-vicepresident Chris Phillips. Tegelijk introduceert Google Guided Learning, een AI-tutor die begrip moet opbouwen in plaats van antwoorden te geven. Bron: TechCrunch
• CrowdStrike koopt twee AI-beveiligers en lanceert ‘noodknop’ voor agents: CrowdStrike kondigde op Fal.Con Europe in Barcelona de overname aan van Fiddler AI (vastleggen wat agents doen en waarom) en Dreadnode (aanvalstests op modellen en agents met meer dan honderd strategieën). Het bedrag is niet bekendgemaakt; SecurityWeek meldt ongeveer $495 miljoen (grotendeels contant). De nieuwe AI Kill Switch stopt een ontspoorde agent, voorkomt herstart en sluit hem af van het netwerk; elke actie wordt gelogd. Bron: The Next Web, AI Weekly (o.b.v. SecurityWeek)

Korte Trendanalyse

Deze woensdag laat zien hoe datacenters een verkiezingsthema zijn geworden (trend 61): in Texas, goed voor ruim een kwart van de geplande Amerikaanse capaciteit, wint een kandidate die een bouwstop belooft, en AI-infrastructuuraandelen dalen direct. Tegelijk groeit de rekening van de AI-bouw (trend 59): de verborgen verplichtingen van vijf techreuzen verdubbelden tot $3,2 biljoen, terwijl AMD en Super Micro de vraag naar servers in recordomzet omzetten. In de strijd om data (trend 56) krijgen uitgevers steun van een EU-adviseur: Gemini mag geen betaalmuren omzeilen. AI als reden voor herinrichting van werk (trend 62) zet door bij Canva en Fiserv, en in Nederland ziet het UWV meer hoogopgeleiden in de WW, mede door AI. Nieuw is dat toegang tot AI per leeftijd en per instelling wordt geregeld (nieuwe trend 63): Apple zet AI-companions op 18+, Google zet AI op scholen standaard uit en Siri AI is niet voor kinderen onder 13.