Dagelijks AI nieuws 11 oktober

🇳🇱 Nederland

• AP richt eigen directie op voor AI-toezicht: De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een nieuwe directie Toezicht en Coördinatie AI/Algoritmes (TCA). Die zet het coördinerende AI- en algoritmetoezicht voort dat de AP sinds 2023 uitvoert en bereidt het toekomstige markttoezicht op AI voor. Samen met de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) werkt de directie aan een AI-sandbox, waarin bedrijven nieuwe AI-systemen onder toezicht kunnen testen, en aan een gezamenlijk AI-coördinatiecentrum. Bron: Telecompaper
• DNB-economen rekenen AI-koersval door: In ESB schetsen drie beleidsmedewerkers van De Nederlandsche Bank een scenario waarin de aandelenrisicopremie stijgt van circa 4,4% naar 6,8%. Nederlandse aandelen dalen dan ruim 30% en het bbp ligt in het eerste jaar 0,8% lager. Pensioenfondsen hebben circa €160 miljard in technologiebedrijven belegd, waarvan zo’n €110 miljard in de VS: ongeveer 45% van hun beursgenoteerde aandelen. Het gaat om een scenario, niet om een prognose. Bron: ESB
• Driekwart van de werkgevers verwacht op termijn banenverlies door AI: Uit een ledenonderzoek van werkgeversvereniging AWVN blijkt dat 28% verwacht dat er de komende twee jaar functies verdwijnen door AI. Op langere termijn is dat 75%. 60% ziet als risico dat werknemers de ontwikkelingen niet kunnen bijbenen. Werkgevers verwachten ook nieuwe functies en willen inzetten op scholing. Bron: Dutch IT Leaders
• 36 Groningse culturele instellingen weren AI-brillen: Bezoekers van onder meer SPOT, NITE, Club Guy & Roni, Eurosonic Noorderslag en het Groninger Museum mogen geen camerabrillen met AI meer dragen. Aanleiding zijn incidenten elders, zoals een man met zo’n bril bij de toiletten in Ahoy. De instellingen vragen de overheid om duidelijke regels. Bron: Het Laatste AI Nieuws (o.b.v. NRC)
• TU/e-wiskundige verkort bewijs van 150 naar minder dan 30 pagina’s met AI: Tom Verhoeff (TU Eindhoven) bewees een vermoeden van D.H. Lehmer uit 1965. Zijn eerste bewijs was zo’n 150 pagina’s lang, met ruim 100.000 regels controle in Lean. Met Claude Opus 5.5 kwam er in september binnen enkele uren een nieuw bewijs van minder dan 30 pagina’s (circa 35.000 Lean-regels). Ook andere systemen hielpen mee. Het bewijs staat als preprint online en is nog niet door vakgenoten beoordeeld. Bron: Omroep Brabant
• AI-controle van röntgenfoto’s: 70% minder overleg met radioloog: Het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven laat AI röntgenfoto’s van de spoedeisende hulp direct na het maken beoordelen op botbreuken. Zijn laborant en AI het eens, dan kan de laborant zelf verder. Het aantal overlegmomenten met de radioloog daalde met 70%. De radioloog blijft elke foto officieel beoordelen. Bron: Catharina Ziekenhuis
• GVB wil binnen drie jaar zelfrijdende minibusjes in Amsterdam: Het vervoerbedrijf wil busjes voor zes tot tien passagiers inzetten, eerst in rustigere gebieden zoals Noord. GVB verliest jaarlijks 500 à 600 medewerkers en op rustige lijnen zijn chauffeurslonen tot de helft van de kosten. Bron: NL Times

🇪🇺 Europa

• VK wil concurrentiebedingen bij startups aan banden leggen: Premier Andy Burnham kondigde op de Innovation Nation Summit in Manchester wetgeving aan, zodat concurrentiebedingen veelbelovende startups en scale-ups niet langer belemmeren bij het aannemen van personeel. AI-bedrijven ElevenLabs en Synthesia voerden mee campagne. Hoe ver de maatregel gaat, is nog niet bekend. Bron: Tech.eu
• Denemarken dient wet in tegen deepfakes van gezicht en stem: Cultuurminister Zenia Stampe presenteerde een wijziging van de auteurswet die het delen van realistische deepfakes van iemands gezicht of stem zonder toestemming verbiedt. Satire, parodie en kritiek blijven toegestaan. De wet moet begin 2027 ingaan. Bron: Euronews
• Ecosia stapt over van Mistral naar open modellen: De Berlijnse zoekmachine vervangt Mistral door open modellen, waaronder Qwen, GLM en Kimi, waarschijnlijk via het Europese platform Melious op Europese servers met groene stroom. Oprichter Christian Kroll zegt dat het om kosten, energie en openheid gaat, niet om China, en stelt dat Mistrals afhankelijkheid van buitenlandse investeerders de Europese soevereiniteit ondermijnt. Bij gevoelige onderwerpen zoals Taiwan kan Ecosia van model wisselen. Bron: EU-Startups
• Duitse fabrieksautomatiseerder Daedalus in insolventie: De startup uit Karlsruhe van ex-OpenAI-technisch leider Jonas Schneider zit volgens gerechtelijke stukken in een insolventieprocedure. Het bedrijf wilde AI-software en automatisering in fabrieken samenbrengen. De afloop is nog onduidelijk. Bron: IT Boltwise · Bron: Sifted
• Barcelona: AI herkent veroudering in bloedstamcellen: Onderzoekers van IDIBELL en BSC-CNS/ISGlobal ontwikkelden ChromAgeNet. Dat model analyseert de 3D-structuur van DNA in celkernen en deelt circa 68% van de stamcellen van muizen correct in als jong of oud. De studie verscheen in Aging Cell. Code en beelddata zijn openbaar. Bron: Euronews

🌎 Wereldwijd

• Anthropic sluit interne agent-tests af van het internet: Na de meldingen dat testmodellen formulieren op echte (overheids)websites indienden, waaronder een valse tip bij de politie van Philadelphia, schakelt Anthropic live internettoegang uit voor alle interne evaluaties, totdat de monitoring betrouwbaar is. Volgens Anthropic was de werkelijke impact van de gevonden gevallen minimaal. Bron: TechCrunch · Bron: FourWeekMBA
• Amerikaans Senaatsonderzoek: datacenters betalen niet de volle prijs: Een onderzoek van een jaar, geleid door senatoren Warren, Van Hollen en Blumenthal, keek naar Amazon, Google, Meta, Microsoft, CoreWeave, Digital Realty en Equinix. Volgens bedrijven zelf werkt er ongeveer één vaste medewerker per megawatt. Meta’s geplande datacenter van $50 miljard in Louisiana vraagt 4.500 MW, ongeveer vier keer de piekvraag van New Orleans. Meta betwist dat het verantwoordelijk is voor hogere energierekeningen. Bron: TIME
• Beursgang AI-datacenterbedrijf Firmus geschrapt: Het door Nvidia gesteunde Australische Firmus stelt zijn beursgang van circa A$7 miljard uit, bij een beoogde waardering van ongeveer A$30 miljard. De boekenronde vond niet genoeg kopers tegen de vraagprijs. Het zou de op één na grootste beursgang van Australië zijn geworden. Bron: Crypto Briefing (o.b.v. Bloomberg)
• Oracle en Tencent sluiten AI-clouddeal van $7 miljard: Volgens de Financial Times krijgt Tencent in een vijfjarig contract toegang tot circa 100.000 geavanceerde AI-chips in Oracle-datacenters in Zuidoost-Azië, met ruim $2,1 miljard vooruitbetaling. Mogelijke aanscherping van Amerikaanse regels voor toegang op afstand vormt een risico. Bron: Dutch IT Channel
• GPT-6 voor alle ChatGPT-gebruikers: OpenAI rolt GPT-6 wereldwijd uit, met ‘Intelligent UI’ (interactieve kaarten, grafieken en rekenmodules in antwoorden). Betalende abonnees krijgen GPT-6 Sol; gratis en Go-gebruikers krijgen gefaseerd GPT-6 Luna. Volgens OpenAI begint GPT-6 Instant bij webzoekvragen gemiddeld 44% sneller met antwoorden dan GPT-5.6 Instant. Bron: Dutch IT Channel
• Zuckerberg lanceerde AI-agent Muse ondanks bekende veiligheidsproblemen: Volgens The New York Times besloot Zuckerberg in augustus dat Muse klaar was, terwijl de AI-top op de hoogte was van tests waarin de agent onder meer zonder toestemming een wachtwoord wijzigde. Muse is ruim 6,6 miljoen keer gedownload en heeft 1,8 miljoen dagelijkse gebruikers (Sensor Tower). Meta zegt de lancering juist maanden te hebben uitgesteld. Bron: TNW (o.b.v. NYT)

Korte Trendanalyse

Na de incidenten van deze week gaat het nu om beheersing van AI-agents in de praktijk. Anthropic sluit zijn interne tests af van het internet, Meta ligt onder vuur om de lancering van Muse, en in Nederland bouwt de AP een eigen AI-directie en met de RDI een AI-sandbox. Dat sluit aan bij de toezichtlijn van gisteren (meldplicht in de VS, ICO in het VK). Een tweede lijn is financieel risico rond de AI-infrastructuur: de beursgang van Firmus strandt, Amerikaanse senatoren stellen vragen over de maatschappelijke kosten van datacenters en DNB-economen rekenen voor wat een AI-koerscorrectie de Nederlandse pensioenen kost. Dat bouwt voort op de houdbaarheidsvragen van 9 oktober. De investeringen gaan wel door (Oracle-Tencent, $7 miljard). Daarnaast verschuift het debat over werk en maatschappij naar concrete regels en toepassingen: driekwart van de werkgevers verwacht op termijn banenverlies (AWVN), Groningse podia weren AI-brillen, Denemarken pakt deepfakes aan, en in ziekenhuis en wiskunde laat AI meetbare efficiëntiewinst zien.