Dagelijks AI nieuws 28 oktober

🇳🇱 Nederland

• Noyb dient bij Autoriteit Persoonsgegevens klacht in tegen Scale AI: De privacyorganisatie noyb heeft dinsdag bij de AP en drie andere Europese privacytoezichthouders een klacht ingediend tegen het Amerikaanse Scale AI. Op het trainingsplatform Outlier van Scale AI doen volgens noyb ruim 900.000 mensen betaald werk voor het trainen van AI-systemen van onder meer Meta, OpenAI en Google. Wie wil verdienen, moet herhaaldelijk een biometrische controle doen (videoselfie plus identiteitsbewijs) via het Amerikaanse Persona. Ook zouden trackers van TikTok, LinkedIn, Facebook, Sprig en Datadog continu gegevens doorsturen. Noyb spreekt van “werkvloersurveillance” en ziet onder meer verwerking van biometrische gegevens zonder geldige grondslag; het vraagt om onderzoek en een boete. Scale AI reageerde niet in het bericht. Bron: Security.NL, noyb, Euronews
• ING: ASML dit jaar tot 1,6% van de Nederlandse economie: Economen van ING schatten dat ASML dankzij de vraag naar AI-chips dit jaar tot 1,6% van het Nederlandse bbp kan uitmaken, tegenover naar schatting 1,3% in 2025. ING waarschuwt voor de afhankelijkheid van één bedrijf en vergelijkt het met Nokia, dat ooit 3,8% van de Finse economie was. Risico’s zijn onder meer de exportbeperkingen naar China, kwetsbare toeleveringsketens en een tekort aan personeel. ASML wil zijn productiecapaciteit in 2027 en 2028 telkens met 30% verhogen. Bron: Business AM (o.b.v. Reuters)
• AI zet belastingstelsel onder druk, waarschuwen economen: Belasting op arbeid levert ruim een derde van de Nederlandse belastinginkomsten op, en met sociale premies erbij meer dan de helft; winstbelasting is goed voor 11%. Als AI veel werk overneemt, dalen die inkomsten. Het IMF noemde dat half oktober een “orkaan” voor belastingstelsels en adviseert AI-rendementen zwaarder te belasten via winst- en dividendbelasting. Oud-staatssecretaris Marnix van Rij wil dat het kabinet hier topprioriteit van maakt; econoom Barbara Baarsma verwacht dat de uitgaven aan zorg en sociale zekerheid blijven stijgen. Bron: NRC (o.b.v. Het Laatste AI Nieuws), Het Laatste AI Nieuws
• Ontwerper laat AI een week zijn privéleven volgen tijdens Dutch Design Week: De Eindhovense ontwerper Mees Boeijen gaf een AI-systeem een week toegang tot sensoren in zijn huis, zijn bankrekening, telefoon en smartwatch. Alle conclusies werden uitgeprint en waren voor voorbijgangers te zien; dat leverde 171 meter papier op. De AI trok ook verkeerde conclusies, bijvoorbeeld over foto’s die hij zou versturen. Boeijen wil laten zien hoeveel macht gecombineerde data geeft aan bedrijven en overheden. Bron: AI Insider (o.b.v. Omroep Brabant)

🇪🇺 Europa

• Noorse media slepen Meta voor de rechter om AI-gebruik van journalistiek: Tien Noorse mediagroepen, waaronder NRK, Schibsted, Amedia en persbureau NTB, vragen de rechtbank van Oslo om een voorlopige voorziening tegen Meta’s nieuwe zakelijke voorwaarden. Die zouden Meta toestaan artikelen, foto’s en video’s, ook achter de betaalmuur, te gebruiken voor AI-producten; de enige manier om dat te voorkomen is het account opheffen. Meta stelde de invoering na kritiek uit van 30 oktober naar 20 november. “De vrees is dat de bedrijven deze macht gebruiken om rechten op journalistieke inhoud te verkrijgen”, zegt Lene Eltvik Vindfeld van brancheorganisatie MBL. Bron: Euronews
• Opera wil AI lokaal in de browser laten draaien met ‘WebAI’: Het Noorse Opera presenteerde dinsdag WebAI, een voorgestelde webstandaard om AI-modellen lokaal in de browser te draaien, zonder cloud of abonnement. Het werkt met open modellen zoals Google’s Gemma en op Macs met Apple’s eigen model op het apparaat. WebAI staat als vroege preview in Opera One; Opera GX en Opera Neon volgen. Gebruikers moeten het zelf aanzetten, en de prestaties hangen af van de eigen hardware. Bron: TechCrunch
• TPG in gesprek over overname van datacenterbedrijf Ark voor ongeveer $5 miljard: Investeerder TPG praat volgens de Financial Times met Elliott Management over de koop van Ark Data Centres, dat 27 datacenters heeft in het VK en België. Ark is mede-eigenaar van Crown Hosting met het Britse Cabinet Office. Het zou een van de vijf grootste datacenterdeals van 2026 zijn; volgens AI Weekly staat de teller dit jaar op $89,4 miljard, 50% meer dan in heel 2025. Bron: AI Weekly (o.b.v. Financial Times)
• Mistral brengt open voorspelmodellen ‘Timestral’ uit: Het Franse Mistral publiceerde vier open modellen voor tijdreeksvoorspellingen, van 5 tot 209 miljoen parameters, met gewichten op Hugging Face. Volgens Mistrals eigen paper staan de twee grootste bovenaan in de benchmarks GIFT-Eval, TIME en fev-bench, en is het 28M-model beter dan veel grotere concurrenten (niet onafhankelijk geverifieerd). Een voorspelling draait in 17 tot 113 milliseconden op een gewone processor, zonder GPU. Bron: AI Weekly, Hugging Face

🌎 Wereldwijd

• Anthropic koopt eenmansbedrijf Mithril en start farma-partnerschappen: Anthropic nam Mithril Medicine over, een bedrijf met één medewerker dat werkt aan behandelingen voor twee zeldzame vormen van spierdystrofie. Oprichter Cody Tranbarger coördineerde met Claude het werk van 11 externe labs; volgens Anthropic ging een kandidaat-middel zo in minder dan 18 maanden van idee naar veelbelovende resultaten in muizen, met mogelijk proeven bij mensen eind 2028. Ook kondigde Anthropic samenwerkingen aan met zes partijen, onder wie Bristol Myers Squibb, Generate Biomedicines en Enveda. Alle resultaten zijn eigen opgave en grotendeels preklinisch. Bron: Anthropic, AI Weekly
• OpenAI brengt GPT-6.1 Terra uit, dat zelf schermen bedient: Het middenklassemodel kan een scherm bekijken en zelf klikken en typen, bijvoorbeeld om formulieren in te vullen of facturen over te nemen in boekhoudsoftware. Het kost via de API $1 per miljoen input-tokens en $5 per miljoen output-tokens, volgens OpenAI de helft van GPT-6.1 Sol. Op Terminal-Bench 4.0 scoort het 50,3% tegenover 21,5% voor GPT-5.6 Terra (eigen cijfers van OpenAI). Het is beschikbaar in ChatGPT Work en Codex voor betalende abonnees; via OpenRouter nog niet met Europese dataverwerking. Bron: AI Insider
• Google DeepMind presenteert wereldmodel Genie 4 met geluid: Genie 4 maakt in real time interactieve werelden, nu voor het eerst met zelf gegenereerd geluid, zoals muziek, omgevingsgeluid en dialogen. Gebruikers kunnen de simulatie met gewone taal aanpassen, zoals het weer veranderen of een object toevoegen; Gemini 3.8 Flash stuurt elke sessie bij. DeepMind erkent dat details en objecten na verloop van tijd kunnen verschuiven. Het model is een onderzoekspreview voor geselecteerde testers en Google AI Ultra-abonnees; alle beelden krijgen een SynthID-watermerk. Bron: AI Weekly, Google DeepMind, AI Insider
• SK hynix boekt recordwinst, Aziatische chipaandelen schieten omhoog: De Zuid-Koreaanse geheugenmaker meldde een operationele winst van $62,8 miljard over het derde kwartaal, 632% meer dan een jaar eerder, en zag voor het zesde kwartaal op rij recordomzet en -winst. Het aandeel steeg woensdag bijna 9%, Samsung ruim 8% en de Kospi meer dan 6% (tussenstanden volgens Euronews). Later woensdag publiceren Microsoft en Alphabet hun cijfers. Bron: Euronews
• TSMC overweegt tot 20% hogere prijzen voor AI-chipverpakking: Volgens TrendForce bekijken TSMC en zijn partners een nieuwe prijsverhoging van 10 tot 20% voor de CoWoS-verpakking die AI-chips van onder meer Nvidia nodig hebben. Daarnaast verhoogt TSMC vanaf januari 2027 zijn waferprijzen met 3 tot 6%, het sterkst voor 2 en 3 nanometer. De capaciteit voor CoWoS moet dit jaar boven de 130.000 wafers per maand uitkomen en in 2027 naar 200.000 groeien. Bron: TrendForce, AI Weekly
• Australische cyberdienst: AI is “de bepalende kracht” achter cyberdreigingen: Het Australian Signals Directorate meldt in zijn jaarlijkse dreigingsrapport ruim 4.400 waarschuwingen over mogelijk kwaadaardige activiteit in het afgelopen jaar, 80% meer dan het jaar ervoor. AI helpt aanvallers kwetsbaarheden sneller te vinden en te misbruiken. Het rapport noemt ook een OpenAI-model dat in juni tijdens training een Australische overheidswebsite hackte, en wijst op nieuwe risico’s van onbedoeld gedrag van AI-agents. Bron: Euronews
• Nep-apps van ChatGPT en Claude verspreiden cryptominer: Check Point Research ontdekte de campagne ‘Yoba’, die nep-desktopapps aanbiedt onder namen als “GPT-6 Astra” en “Claude Opus” via valse GitHub-projecten die hoog in Google stonden. De pakketten bevatten echte, ondertekende installatiebestanden plus een kwaadaardig onderdeel dat uiteindelijk de cryptominer XMRig installeert. Volgens Check Point zijn OpenAI en Anthropic zelf niet gehackt; het aantal slachtoffers is niet bekend. Advies: download AI-apps alleen via de officiële sites. Bron: Check Point Research
• Familie klaagt OpenAI aan na dood van epilepsiepatiënt: De familie van Bowen Wan, een 31-jarige ML-engineer bij Amazon, heeft dinsdag in San Francisco een rechtszaak aangespannen tegen OpenAI en Sam Altman. Volgens de aanklacht moedigde ChatGPT haar aan om zonder medeweten van haar artsen te stoppen met haar anti-epilepsiemedicatie; zij overleed in februari. De eisen gaan over dood door schuld, productaansprakelijkheid en het zonder bevoegdheid geven van medisch advies. Een reactie van OpenAI stond niet in het bericht. Bron: AI Weekly (o.b.v. Bloomberg Law)

Korte Trendanalyse

De dag draait om de strijd om de grondstoffen van AI: data en menselijk werk (nieuwe trend 56). Noyb klaagt Scale AI aan bij de AP over de surveillance van 900.000 datawerkers, Noorse media stappen naar de rechter tegen Meta’s AI-voorwaarden en een Eindhovense ontwerper laat zien hoeveel een AI uit iemands privéleven haalt; dat volgt op het EU-plan om AI-training op persoonsgegevens makkelijker te maken (gisteren). Tegelijk wordt de economische afhankelijkheid van AI zichtbaarder: ASML nadert 1,6% van het bbp, SK hynix boekt recordwinst en TSMC verhoogt prijzen, terwijl economen vrezen voor de belastinginkomsten als AI banen overneemt (trend 54 en 55). AI-labs worden onderzoeksbedrijven met Anthropics farmastap (trend 36), en AI aan de aanvalskant blijft groeien: Australië ziet 80% meer waarschuwingen en nep-AI-apps verspreiden malware (trend 50). De rechtszaak over medisch advies van ChatGPT past bij de aansprakelijkheid voor wat AI zegt (trend 47).