Dagelijks AI nieuws 13 oktober

🇳🇱 Nederland

• Nebius eerste klant van AI-gigafabriek in Rotterdamse haven: Ontwikkelaar Volt (CEO Han de Groot) heeft cloudbedrijf Nebius als eerste grote afnemer, met een meerjarig contract. Volgens Techzine, op basis van De Telegraaf, neemt Nebius 100.000 geavanceerde AI-chips af en tot 200 megawatt. De eerste investering is €7 miljard: zo’n €2,5 miljard voor gebouwen en €4,5 miljard voor chips en apparatuur. De bouw start pas als de financiering rond is; de eerste capaciteit wordt eind 2029 of begin 2030 verwacht. Het project is volledig privaat gefinancierd. Nederland deed niet mee aan de Europese InvestAI-regeling voor AI-gigafabrieken. Bron: Techzine, Emerce (o.b.v. FD)
• KLM verhuist schriftelijke klantenservice naar Manilla, AI vertaalt: Volgens interne documenten die De Telegraaf inzag, verplaatst KLM zijn volledige schriftelijke klantenservice naar Manilla. Daardoor verdwijnen circa 150 Nederlandse banen. Filipijnse medewerkers beantwoorden Nederlandse vragen met hulp van een AI-vertaalprogramma. Bron: De Telegraaf via Headliner
• Banken willen meer AI, maar lopen vast in stapeling van regels: Uit onderzoek van Ace Company onder onder meer ING, Rabobank, ABN AMRO en ASN Bank blijkt dat één AI-model voor consumptief krediet tegelijk moet voldoen aan financiële toezichtregels, de AI Act, de AVG en DORA. DNB, AFM en de Autoriteit Persoonsgegevens kijken elk vanuit hun eigen invalshoek, waardoor controles deels overlappen en innovatie vertraagt. Banken hebben geen bezwaar tegen de regels zelf. Ace pleit voor betere afstemming, zodat documentatie hergebruikt kan worden. DNB erkent de versnippering. Bron: Bright
• Onze.nl breidt AI-belassistent uit naar bedrijven: De Amsterdamse mobiele provider laat Onze AI nu ook samenvatten wat de gesprekspartner zegt. Na een gesprek krijgt de klant een samenvatting met actiepunten en afspraken per mail. Vanaf 13 oktober is de dienst ook voor bedrijven beschikbaar. Gesprekken worden binnen de EU verwerkt en de functie is per gesprek uit te zetten. In november volgt een fraudewaarschuwing. Let op: dit is een persbericht van het bedrijf. Bron: Emerce Industry Wire

🇪🇺 Europa

• Britse AI Security Institute blijft nieuwe modellen vooraf testen: De Britse regering meldt dat het AI Security Institute de krachtigste modellen, ook van OpenAI en Anthropic, vóór de lancering blijft testen. Vorige maand had het Witte Huis gevraagd nieuwe modellen achter te houden voor Britse testers. Volgens The Telegraph lobbyde AI-minister Kanishka Narayan voor de terugdraaiing. Microsoft-president Brad Smith noemt het VK het best geplaatst om wereldwijde AI-regels te leiden. Hij pleit voor een wettelijke meldplicht bij inbraken door ontspoorde AI-agents, toestemming van externe beoordelaars vóór lancering en noodknoppen. Bron: The Next Web, TechCrunch
• VK zet AI in tegen eigen kwetsbaarheden: In een maand van wekelijkse hackathons leverden negen overheidsorganisaties met AI 407 bevindingen op, voor £13.000 aan tokens. Volgens de regering vonden en dichtten twee pilots meer dan 1.000 mogelijke kwetsbaarheden. De agents vonden kandidaat-problemen sneller dan mensen ze konden controleren. De regering erkent: “finding isn’t the same as fixing”. Het VK overweegt wetgeving over AI-incidentmeldingen en verlies van controle. Bron: The Next Web
• OpenAI breidt in Dublin uit met 200 banen en een AI-lab: OpenAI maakt 200 nieuwe functies bekend in Dublin, waaronder privacy-engineers. Daarmee komt de geplande groei in Ierland op 450 banen. Er komt ook een tweede ‘applied AI lab’, een eenheid die ingenieurs aan klanten koppelt. De aankondiging komt twee dagen voor de International AI Summit in Dublin, tijdens het Ierse EU-voorzitterschap. Bron: The Next Web
• Duitsland ziet af van raamcontract met Mistral en SAP: Het Duitse digitaliseringsministerium tekent het geplande raamcontract niet, dat in november 2025 met Frankrijk, Mistral en SAP werd aangekondigd. Er zijn volgens het ministerie “op dit moment geen inkoopplannen” bij Mistral; een reden is niet genoemd. SAP zegt de samenwerking met Mistral commercieel voort te zetten. Bron: Dr. Web (o.b.v. WELT/POLITICO)
• Lancet-commissie: kwaadwillig gebruik van AI bij grootste gezondheidsdreigingen: Een Lancet-commissie van 37 experts bracht 17 gezondheidsdreigingen tot 2100 in kaart, gepresenteerd op de World Health Summit in Berlijn. Kernoorlog en kwaadwillig gebruik van AI, waaronder het ontwikkelen van biowapens, staan bovenaan de piramide van ernst, met een uitstervingsrisico. De commissie zegt de dreigingen niet te willen rangschikken. De grootste totale ziektelast komt van overgewicht. Bron: Euronews

🌎 Wereldwijd

• Meta lanceert Muse Wonder, zijn eerste ‘frontier’-model: Meta Superintelligence Labs bracht Muse Wonder en Muse Wonder Full uit. Volgens Meta’s eigen tests scoren ze vergelijkbaar met de nieuwste modellen van concurrenten; onafhankelijke metingen ontbreken nog. Meta legt de nadruk op ‘actief geheugen’ over dagen en maanden. De API kost $4 per miljoen invoertokens en $20 per miljoen uitvoertokens. Wonder Full is alleen beschikbaar voor Muse Code-abonnees. Het is onduidelijk of Meta de gewichten publiceert, wat bepaalt hoe het model onder de EU AI Act valt. Bron: TechCrunch, The Next Web
• Microsoft onthult AI-chip Maia 300: De derde generatie van Microsofts eigen AI-accelerator moet vanaf 2027 op multi-gigawattschaal de belangrijkste hardware voor inference worden. Volgens Microsoft levert Maia 300 40% meer tokens per megawatt dan GPU-systemen. Een rack met 96 accelerators verbruikt 167 kW. Bron: Techzine
• AMD presenteert Helion-rack voor AI-agents: AMD toonde op de OCP-top een rackontwerp voor het draaien van agents, niet voor training: tot 32.768 CPU-kernen per rack. Het verkoopargument is aantal agents per watt, omdat stroom de grootste beperking is. Partnersystemen volgen in november; prijzen zijn niet bekend. Bron: The Next Web
• DeepSeek leidt investering in robot-AI-start-up Winverse: Volgens Bloomberg leidt DeepSeek de eerste financieringsronde van Winverse AI, opgericht door oud-Tencent-wetenschapper Hu Han, bij een waardering van circa $400 miljoen. Ook Long-Z van Meituan doet mee. De deal is nog niet definitief. Bron: The Next Web (o.b.v. Bloomberg)
• Chinese AI-bedrijven publiceren nauwelijks veiligheidstests: SemiAnalysis onderzocht 857 modelreleases van negen Chinese ontwikkelaars, waaronder Alibaba, ByteDance, Tencent, Baidu en DeepSeek. Bij 31 releases (3,6%) was een veiligheidsresultaat gepubliceerd, en bij slechts negen (1,1%) op of vóór de lancering. ‘Niet gevonden’ betekent niet dat er nooit getest is. Bron: SemiAnalysis
• Tien minuten ChatGPT maakt minder volhardend: In experimenten van onder meer UC Berkeley gaven deelnemers die ChatGPT eerst mochten gebruiken en daarna niet meer, vaker op en maakten ze meer fouten dan de groep zonder AI. Het patroon gold voor rekensommen en begrijpend lezen. Het onderzoek is peer-reviewed. Bron: Bright (o.b.v. UC Berkeley)
• VS bekijkt Tesla-robotaxi’s na te hard rijden bij scholen: De Amerikaanse verkeersveiligheidsdienst NHTSA heeft een beoordeling geopend van een klacht dat Tesla-robotaxi’s te hard reden in schoolzones. Het gaat om zo’n 1.000 voertuigen. Er zijn geen ongelukken gemeld en het is nog geen formeel onderzoek. Ook in Europa vertraagt snelheid de goedkeuring van Tesla’s rijhulpsoftware; december is de vroegst mogelijke stemming. Bron: The Next Web

Korte Trendanalyse

De lijn van de afgelopen dagen zet door: wie controleert AI vóór en na de lancering? Het Britse AI Security Institute houdt toegang tot nieuwe modellen, Brad Smith pleit voor een meldplicht en externe toetsing, en SemiAnalysis laat zien dat Chinese ontwikkelaars zelden veiligheidstests publiceren. Nieuw is dat menselijke controle het knelpunt wordt: Britse AI-agents vonden kwetsbaarheden sneller dan mensen ze konden controleren, en onderzoek wijst erop dat kort AI-gebruik de volharding vermindert. Ook de infrastructuurrace gaat door: een Rotterdamse AI-fabriek van €7 miljard met Nebius als eerste klant, Microsofts Maia 300 en AMD’s agent-rack draaien om tokens per watt. In Nederland raakt AI ook de werkvloer: KLM verplaatst werk naar Manilla met AI als tolk, en banken lopen vast in overlappend toezicht.